Bandırma Müzesinde Bulunan Türk-İslam Dönemi Yazıtları

Authors : Beyza Çakır, Erdal Elmas

Pages : 182-197

Doi:10.33404/anasay.1733866

View : 61 | Download : 41

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Balıkesir iline bağlı Bandırma ilçesinde yer alan Bandırma Müzesi avlusunda teşhir edilen Türk-İslam dönemi yazıtlarını incelenmiştir. Müzede yer alan yapı kitabeleri ve mezar taşları üzerine gerçekleşen çalışmamızda eserler çeşitli yönleri bakımından ele alınmıştır. Bandırma, tarihsel olarak Antik Çağ’dan itibaren farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış; Bizans ve Roma dönemleri sonrasında 11. yy. itibarıyla Türklerin hâkimiyetine girmiştir. 14. yy’da Osmanlı topraklarına katılan bölge, özellikle 19. yy’da liman ve demiryolu bağlantıları sayesinde ekonomik ve kültürel gelişim göstermiştir. Bu tarihsel süreklilik, günümüzde Bandırma Müzesi’nde sergilenen eserler üzerinden somut olarak izlenebilmektedir. Bandırma Müzesi yer alan Türk-İslam dönemi yazıtları, yapı kitabeleri ve mezar taşları olarak iki grup halindedir. Bunlar dönem, yapı türü, malzeme gibi özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Çalışmada özellikle II. Mahmud döneminde inşa edilen Edincik Anbar (Çarşı) Çeşmesi ve Hacı Kadir Çeşmesi’ne ait kitabeler ön plana çıkmaktadır. Kitabelerde dönemin estetik anlayışı, hayır kültürü ve padişaha duyulan bağlılık ifade edilmekte ayrıca Rıfkı mahlaslı bir şairin kaleme aldığı tarih kıt\\\'aları edebî değer taşımaktadır. Ayrıca 1906 tarihli bir başka kitabe, hayrat yaptıran Ayetullah Yıldız Hanım’ın kamusal alandaki rolünü göstermesi açısından önemlidir. İncelenen dört mezar taşı ise bireylerin toplumsal statüleri, dini inançları ve dönemin edebî dili hakkında bilgi sunmaktadır. “Âh mine’l-mevt” gibi kalıplaşmış ifadeler, Osmanlı toplumunun ölüm algısını ve metafizik anlayışını yansıtır. Bu yazıtlar yalnızca yapı bilgisi değil, bölgenin sosyo-kültürel belleğini belgeleyen önemli tarihî kaynaklardır. Müzenin envanterinde yer alan Türk-İslam dönemi kitabeleri, yalnızca epigrafik belgeler olarak değil, bölgenin tarihine ışık tutan önemli tarihî kaynaklar olarak da değerlendirilmektedir.
Keywords : Balıkesir, Bandırma, Türk-İslam Sanatı, Epigrafi, Kitâbe

ORIGINAL ARTICLE URL