Kerim Tahirzade Behzat’ın Eserlerinde Sanâyi-i Nefîse Mektebi İzleri

Authors : Hüseyin Çınar, Nuran Pilehvarian (kara)

Pages : 245-267

Doi:10.33404/anasay.1758322

View : 40 | Download : 53

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Rıza Şah’ın İran’da gücü ele geçirmesiyle başlayan Birinci Pehlevi Dönemi’nin öne çıkan mimarlarından biri olan Kerim Tahirzade Behzat, bu ülkede birçok yapı tasarlamıştır. Osmanlı Devleti’nde mimarlık eğitimi aldıktan sonra Berlin’de öğrenimine devam eden Kerim Tahirzade, farklı coğrafyalarda edindiği deneyimleri İran’da uygulama fırsatı bulmuştur. Onun mimari üretimleri ve yazın hayatı, bulunduğu farklı ülkelerdeki kültürel ve akademik çevrelerin etkisiyle çok yönlü bir özellik kazanmıştır. Bu doğrultuda mimarlık eğitimi aldığı Sanâyi-i Nefîse Mektebi ve II. Meşrutiyet sonrası İstanbul’daki mimari ortam, eserlerinde gözlemlenebilen önemli izler bırakmıştır. Bu çalışmada, Kerim Tahirzade Behzat’ın metinleri ve mimari üretimlerinde Sanâyi-i Nefîse Mektebi’nin izleri incelenmektedir. Bu izler, kimi zaman onun metinlerinde Osmanlı Devleti’nde var olan mimarlık kavramlarıyla ilişkili biçimde ortaya çıkarken, kimi zaman da Osmanlı milli mimarisinde var olan biçimsel öğelerin İran’da kullanılmasıyla kendini göstermektedir. İran’da Rıza Şah’ın modernleşme politikaları doğrultusunda, Fars milliyetçiliği düşüncesi mimariyi şekillendiren temel unsurlardan biri olmuştur. Makale milli mimari söylemlerinin hem Türkiye’de hem de İran’da revaçta olduğu bir dönemde, iki ülke arasındaki mimari etkileşimlere işaret etmekte ve bu söylemlerin Kerim Tahirzade Behzat’ın çalışmalarına nasıl yansıdığını tartışmaktadır.
Keywords : İran, Kerim Tahirzade Behzat, Sanâyi-i Nefîse Mektebi, Milli Mimari, Seramedan-i Hüner

ORIGINAL ARTICLE URL