KOLLUĞUN HERHANGİ BİR EMİR/KARAR GEREKMEKSİZİN ARAMA TEDBİRİNİ UYGULAYABİLMESİ SORUNU

Authors : Çiler Damla Bayraktar

Pages : 193-267

View : 66 | Download : 48

Publication Date : 2025-08-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 8. maddesi bazı hâllerde kolluğun herhangi bir karar/emir gerekmeksizin arama tedbiri uygulayabileceğini düzenlemektedir. Ancak Yönetmelik’te bahsi geçen bu hususlara arama kararının düzenlendiği Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) mad. 119’da yer verilmemiştir. Dolayısıyla söz konusu durumlarda aramanın gerçekten herhangi bir emir ya da karar alınmaksızın yapılıp yapılamayacağı hususu tereddütlüdür. Nitekim arama, kişi haklarına müdahale teşkil eden bir tedbirdir ve bu tedbirinin sırf bir yönetmelik hükmüne dayanılarak uygulanması hukuka aykırı olacaktır. Çünkü Anayasa’nın 13. maddesi temel hakların ancak kanunla sınırlanacağını hüküm altına almıştır. Ayrıca karar ya da emir olmaksızın yapılan bu aramaların -hukuk düzenimizde kanuni dayanakları olsa bile- Anayasa mad. 20 ve 21’e aykırı olup olmayacağı da ayrıca tartışmalıdır. Zira Anayasa’nın 20. ve 21. maddelerinde “hâkim kararı olmadıkça ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça kimsenin üstünün ya da eşyasının aranamayacağı, bu amaçla kişinin konutuna da girilemeyeceği” hüküm altına alınmıştır. Çalışmada Yönetmelik’te sayılan tüm hâller için -ki bu hâller gerçekten de emir/karar alınmadan arama yapılmasını makul gösterecek durumlardır- hukuk düzenimizde anayasal ve kanuni bir dayanak olup olmadığı ve bu minvalde yönetmelikte yer alan hükümler doğrultusunda arama tedbirini uygulayacak kolluğun hukuken sorumlu olup olmayacağı hususu tartışılmaktadır.
Keywords : Arama tedbiri, karar/emir olmaksızın arama, anayasaya aykırılık, hukuka uygunluk sebepleri, kolluk yetkisi.

ORIGINAL ARTICLE URL