İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN BİR MAHKEME OLARAK ANAYASA MAHKEMESİ

Authors : Leyla Nur Oduncu, Gizem Güner Yaşar

Pages : 405-489

View : 152 | Download : 69

Publication Date : 2025-08-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Anayasa yargısında norm denetiminin önemli bir ayağını oluşturan itiraz yolu, mahkemelerin baktıkları davalarda uygulanacak olan normların Anayasa’ya uygunluğunu sorgulama yetkisi kapsamında esasen bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasına hizmet etmektedir. Türk anayasa yargısında 1961 Anayasası döneminden bu yana var olan itiraz yolu mekanizması ile mahkemeler, norm denetimi yoluyla hem bu amacı gerçekleştirmekte hem de hukukun üstünlüğü ilkesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada Anayasa Mahkemesinin (AYM) kendisinin de bir mahkeme olarak itiraz yoluna başvurup başvuramayacağı konusu incelenmiştir. Çalışmada yapılan analizler, Anayasa’nın 152. maddesinin lafzı ve amacı dikkate alındığında AYM’nin bazı görevlerini icra ederken itiraz yoluna başvurmasının önünde anayasal bir engel bulunmadığını göstermektedir. Bu savımızı desteklemek için çalışmada AYM’nin görev ve yetkileri başlıklar altında tek tek ele alınıp incelenmiştir. Bu kapsamda sırayla AYM’nin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, bireysel başvuru, siyasi partilerin kapatılması, siyasi partilerin mali denetimi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi ile Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanları ve başkanvekillerinin seçimi konularındaki görev ve yetkileri değerlendirilmiş; Mahkemenin itiraz yolu bakımından hangi durumlarda “mahkeme” statüsünde olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.
Keywords : Anayasa’nın 152. maddesi, itiraz yolu, somut norm denetimi, mahkeme, Anayasa Mahkemesi.

ORIGINAL ARTICLE URL