Orta Zağros’ta Hareketli Çobanlığın Doğumu: Tepe Tûlâî’den (MÖ. 6200-5900) Tuwah Koşkeh’e (MÖ. 4900-4000)

Authors : İzzet ÇIVGIN

Pages : 49-81

Doi:10.1501/antro_0000000347

View : 30 | Download : 10

Publication Date : 2017-12-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bereketli Hilal’de tarım ve hayvancılığın keşfi, MÖ. 9000-6000 arasında gerçekleşti. Bölgenin en doğudaki parçası Zağros, “Neolitikleşme” sürecine erken katıldı. Batı İran’da besin üretimi, Zağros dağ-arası vadilerinde ve yamaçlarında doğdu. Tarım ve hayvancılık, Güneybatı İran’ın geniş/bereketli ovalarına insert ignore into journalissuearticles values(Deh Luran ve Susiana); MÖ. 7500-7000 arasında ulaştı. Ovalardaki çobanlık ve çiftçilik, Ali Koş, Çağa Sefid, Çoğa Bonut gibi “köy”lerde gerçekleşiyordu. Peki MS. 20. yüzyıla kadar Zağros ekonomisinde özel bir yeri olan “göçebe çobanlık” ne zaman doğmuştu? Yakın Doğu’da göçebelik insert ignore into journalissuearticles values(uzun zaman iddia edildiği gibi); MÖ. 4. binyıl sonlarında mı ortaya çıkmıştı, yoksa daha mı eskiydi? Arkeologların 1973’te Güneybatı İran ovalarını Zağros’a bağlayan hat üzerinde bir çadır kampı olan Tepe Tûlâî’yi keşfetmeleri soruyu yanıtlamayı kolaylaştırmıştır. 40 yıldır yürütülen tartışma, adı geçen mekânın “göçebe çobanlara ait bir kamp” mı olduğu, yoksa ova köylerinden birine ya da birkaçına mensup “yerleşik” çobanların burayı yaylacılık amacıyla mı kullandıklarıdır. Makalenin ilk hedefi, Tepe Tûlâî bulgularını sergilemek ve 8000 yaşındaki bir kampın Neolitik geçim ekonomisinde ne tür bir rol üstlendiğini saptamaktır. İkinci hedef, Tûlâî’den 1500 yıl sonra insert ignore into journalissuearticles values(MÖ. 5. binyılda); yine hareketli çobanlara ev sahipliği yapan Tuwah Koşkeh kampına ait bulguları ortaya sererek Zağros’ta göçebe çobanlığın doğuşunun iklim değişiklikleri insert ignore into journalissuearticles values(kuraklıklar); ile bağlantısını araştırmaktır
Keywords : Batı İran Neolitiği, Hareketli Çobanlık, Yaylacılık, Göçebe Çobanlık, Zağros

ORIGINAL ARTICLE URL