Günümüz annelerinin Türk halk kültüründeki lohusalık ritüellerine yönelik tutumu: Gaziantep ili örneği

Authors : İpek Agcadağ Çelik
Pages : 61-76
Doi:10.33613/antropolojidergisi.1661567
View : 108 | Download : 230
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Geçiş dönemlerinden biri olan doğumun sadece fizyolojik değil sosyo-kültürel yönleri de bulunmaktadır. Bebeğin yaşama başlangıcını, kadının ise yeni bir toplumsal statüye, anneliğe, geçişini ifade eden bu geçiş dönemi için her toplum kendine özgü ritüeller geliştirmiştir. Türk folklorunda bu ritüeller, bebeğin ve annenin doğum sonu dönemi (lohusalık) sağlıklı bir şekilde atlatmaları için oluşturulmuştur. Geçmiş yıllarda anne ve bebek sağlığıyla ilgili geleneksel bakış açısı ve uygulamaların yaygınlığı, tıbbi ve teknolojik imkanların yetersizliği ve demonik varlıklardan duyulan korku gibi sebepler lohusalık ritüellerinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu çalışma, uzun bir tarihsel geçmişe sahip olan Türk lohusalık ritüellerinin günümüzde ne ölçüde yaşatıldığı sorusundan hareketle ortaya çıkmıştır. Nitel araştırma yöntemiyle tasarlanan ve veri toplama tekniği olarak derinlemesine görüşmeden (mülakat) yararlanılarak Gaziantep kent merkezinde gerçekleştirilen alan araştırmasında, lohusalık dönemini henüz atlatmış kadınların lohusalık ritüellerinden hangilerini, kimlerle, ne şekilde, neden gerçekleştirdiğine ve sağlık hizmetlerine yönelme davranışlarına odaklanarak söz konusu ritüellere yönelik bakış açıları ve tutumları tespit edilmiştir. Böylelikle günümüzde varlığı devam ettiren ve değişime uğrayan lohusalık ritüellerinin yanı sıra kaybolmaya yüz tutmuş olanlar da ortaya çıkarılmıştır. Bu durumun nedenleri arasında tıbbi imkânlardaki artış, sağlık hizmetlerine erişimin artışı, lohusaya ve bebeğe yönelik bakış açısının değişimi ve kadınların eğitim düzeylerindeki yükseliş gibi faktörler sıralanabilmektedir.
Keywords : Geçiş dönemleri, doğum, lohusalık, lohusalık ritüelleri, geleneksel uygulamalar, kültür, değişim

ORIGINAL ARTICLE URL