MÜTTEFİKLİKTEN DÜŞMANLIĞA KAFKASYA VE DOĞU AVRUPA’DA HAZAR-DOĞU ROMA İLİŞKİLERİ

7-10. yüzyıllarda kuvvetli teşkilâtı, canlı ticareti, dini hoşgörüsüyle Kafkaslardan  Doğu Avrupa’ya kadar uzanan Türk Hakanlığı Hazarlar, ilk olarak Don ve İdil bölgesinde ortaya çıkmıştır. Hazarların bu bölgelerdeki varlıkları ilk önce askeri güçlerine; daha sonra karşılıklı çıkar, ticaret ve müttefiklik ilişkilerine dayanmaktadır. Aralarındaki müttefiklik ilişkisi en uzun olan devletse Doğu Roma İmparatorluğudur. İyi ilişkiler, II. Justinianos dönemi hariç 9. yüzyılın sonuna kadar devam etmiş; bu yüzyılın sonunda yerini düşmanlığa bırakmıştır. Doğu Roma  mparatorluğu, Kerson Kentine ulaşan yolları Peçenek ve Rus saldırılarından koruyamayan Hazar Hakanlığına  arşı düşmanca bir hal almıştır. Artık Doğu Roma Hazarların yıkılmasını amaçlayarak, Ruslar ve Peçeneklerle müttefiklik ilişkileri kurmaya başlamıştır. Hazar Hakanlığı yıkıldıktan sonra Doğu Roma, bölgeyle ilgili isteklerine ulaşamamıştır. Hazarların yıkılmasıyla bölgede siyasi, iktisadi, ticari istikrar kaybolmuştur.