İnkılap, İnkişaf, İnkıraz: Karaosmanoğlu, Tahir ve Pamuk Romanlarında Kemalizm Davası

Authors : Özgür Emrah Gürel, Kurtuluş Cengiz

Pages : 416-449

Doi:10.53376/ap.2025.15

View : 95 | Download : 89

Publication Date : 2025-06-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma Modern Türk Edebiyatı kanonunda üç farklı döneme yoğunlaşarak Cumhuriyet’in kuruluş felsefesini yeniden yorumlamayı hedeflemektedir. Tartışmamız sırasıyla Yakup Kadri Karaosmaoğlu’nun Ankara (1934), Kemal Tahir’in Yol Ayrımı (1971) ve Orhan Pamuk’un Cevdet Bey ve Oğulları (1982) romanlarında kuruluşun temel tezlerini değerlendirerek yazarların Kemalizm’e yükledikleri anlamları ve eleştirileri açığa çıkarmayı amaçlıyor. Buradan hareketle, Ankara’nın kurucu Kemalist anlatısı, Yol Ayrımı’nın anti-Kemalist eleştirisi ve Cevdet Bey ve Oğulları’nın post-Kemalist yorumu, Cumhuriyet’in ilk asrının üç önemli uğrak noktası ve tarihsel analizi olarak okunacaktır. Ele alınan romanlar, Cumhuriyet’i devrim (inkılap), Bildung (inkişaf) ve çöküş (inkıraz) kavramları bağlamında değerlendirirken, Kemalizm’i bir kurtuluş ve kuruluş davası – ideolojik bir iyi hayat İdeası – olarak anlamanın önündeki imkânlar ve engeller vurgulanacaktır. Çalışmamız, İlker Aytürk ve Berk Esen’in önerdikleri “post-post-Kemalizm” kavramının eleştirel çerçevesi ekseninde Cumhuriyet’in kuruluşuyla ilgili tartışmaların yeniden değerlendirilmesinin gerekliliğini işaret ederek, kuruluşun normatif eleştirisini bu üç roman üzerinden karşılaştırmalı olarak geliştirmeyi hedeflemektedir. Sonuç olarak çalışmamız, Kemalizm’i eleştirel bir perspektiften anlama girişiminin Ankara, Yol Ayrımı ve Cevdet Bey ve Oğulları’nda tarihsel bir anlatı olarak izinin sürülebileceğini ve bu yorumlama çabasının Cumhuriyet’in kuruluşuna ilişkin belki de fazlasıyla görmezden gelinmiş hermeneutik bir okumayı mümkün kılabileceğini iddia etmektedir.
Keywords : Kemalizm, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Kemal Tahir, Orhan Pamuk, Eleştirel Hermeneutik

ORIGINAL ARTICLE URL