Hz. Osman’ın Katli ile Sonuçlanan Olayların Ekonomik Boyutu

Authors : Abdulkerim Öner
Pages : 576-598
Doi:10.34247/artukluakademi.1762080
View : 80 | Download : 145
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :İslâm tarihinde Hz. Peygamber’le başlayıp Hz. Ebû Bekir ile devam eden yönetim, Hz. Ömer döneminde teşkilatlanma sürecine girdi. Bu yapı Hz. Osman’ın halifeliğinin ilk döneminde varlığını sürdürmekle birlikte son yıllarında bozulmaya başladı. Bu bozulmanın birçok sebebi olmakla birlikte en önemli etkenlerden biri de ekonomik faktörlerdir. Hz. Ömer döneminde artan gelirler, Hz. Osman’ın son yıllarında hem azaldı hem de adaletsiz bir şekilde dağıtılmaya başladı. Bu durum iktisadî hayatın bozulmasına ve toplumda huzursuzluklara yol açtı. Hz. Osman’ın ilk iki halifenin icraatlarının dışına çıkarak diğer kabile mensuplarını yönetime yeterli derecede yaklaştırmaması, idari kadroların tayininde akrabalarından yana tercihini kullanması ve tahsisat konusunda kabilesine pozitif ayrım yaptığına dair iddiaların bulunması toplumun tepkisine yol açtı. Merkezden uzak ordugâh şehirlerde meydana gelen olaylar, toplumun bölünmesine ve içinden çıkılmaz bir yapıya dönüştü. Yöneticilerin kendi aralarındaki çekişmeleri, valiler ile halk arasındaki yaşantı tarzı ve fikir ayrılığı toplumun ayrışmasına sebep oldu. Hz. Osman, halkın içine düştüğü ekonomik buhrandan kurtarmak amacıyla var gücüyle mücadele etti. Gelirleri artırmak için metruk ve savafî arazileri güvendiği kişilere iktâ olarak verdi. Yönetimde resmi görevi olanların dışında hazineden pay alanların tahsisatında indirime gitti. Vilayetlere müfettiş görevlendirerek problemlerin asıl sebebini bulmaya çalıştı. Bununla yetinmeyerek valilerle istişare etti ve halkın ileri gelenleriyle konuştu. Ancak değişen şartlarla birlikte birçok alanda meydana gelen bozulma, halifenin başarılı bir yönetim sergilemesine engel oldu. Hz. Osman’ın vefatı sürecinde yaşanan olayları konu edinen bu çalışmanın asıl hedefi, halifeliği zamanında ortaya çıkan, toplumu ayrıştırarak farklı fikirlerin ortaya çıkmasına sebep olan ve halifenin katli ile sonuçlanan asıl problemi tespit etmektir. Araştırmanın sağlıklı ve objektif sonuçlara ulaşabilmesi için titiz bir inceleme yapıldı. Aynı olay ile alakalı farklı görüşler ele alınarak öznel yaklaşımlardan uzak durulmaya çalışıldı. Literatür taraması yapılarak klasik kaynaklardan konun detaylarına ulaşılmaya gayret edildi. Zaman zaman çağdaş müelliflerin konu hakkındaki fikirlerine yer verildi. Olaylar arasında bağlantı kurularak nitel araştırma metodu takip edildi
Keywords : İslam Tarihi, Hz. Osman, Yönetim, İktisadî Hayat, Ekonomik Kriz, Beytülmâl

ORIGINAL ARTICLE URL