İlahî Kelâmın Doğasına İlişkin İmâm Gazzâlî’nin Tespit ve Değerlendirmeleri

Authors : Hasan Türkmen

Pages : 178-198

Doi:10.34247/artukluakademi.1614235

View : 62 | Download : 33

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Allah’ın konuşması ve mesajını iletmesi manalarına gelen ilahî kelâm, Allah’tan insana doğru gerçekleşen tek yönlü iletişim çeşitlerini ifade eder. Bu kelâm, insan ile yaratıcısı arasındaki irtibatı kuran ve sürekliliğini sağlayan yegâne kaynak hüviyetindedir. Lâkin üçüncü kişi ya da kişilerin algılarına tamamen kapalı olduğundan bu kelâmın ne şekilde meydana geldiği ve nasıl anlaşılması gerektiği hususunda İslâm dünyasında muhtelif görüş ve savlar öne sürülmüştür. Bu bağlamda kelâmullah, bir vahiy midir ya da peygamberlere gönderilen kutsal kitaplar mıdır veyahut bu kitaplardaki yazılı metinler midir yoksa sünnetullah denilen evrendeki kesin ve değişmez ilahî yasalar mıdır? Kısacası ilahî kelâm, bunlardan hangisini ya da hangilerini kapsamaktadır? Tüm bu sorular ekseninde bu çalışmada, İmâm Gazzâlî’nin kelâmullahın mahiyetine yönelik yaklaşım ve değerlendirmeleri üzerinde durulacaktır. Çalışmanın kapsam ve sınırlılığı gereği onun müntesibi olduğu fırkanın diğer âlimlerinin veya muhalif fırkaların âlimlerinin bu mesele hakkındaki fikir ve açıklamalarına mukayeseli olarak yer verilmeyecektir.
Keywords : Kelâm, İmâm Gazzâlî, İlahî Kelâm, Kutsal Kitaplar, Sünnetullah, Mütekellim

ORIGINAL ARTICLE URL