OSMANLI ARŞİV BELGELERİNE GÖRE MUŞ’TA ERMENİ İHTİLALCİLERİN ERMENİLERE ZULMÜ (1892-1906)

Authors : Mustafa ÇABUK, Semra TOMBUL
Pages : 1-14
Doi:10.17067/asm.503797
View : 41 | Download : 15
Publication Date : 2019-01-24
Article Type : Research Paper
Abstract :Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1877-1878 yıllarında 93 harbi meydana geldi. Savaş Osmanlı Devleti’nin mağlubiyeti ile sona erdi. Avrupa devletleri, savaş sonrası imzalanan Berlin Antlaşması’na Osmanlı coğrafyasında yaşayan Ermenilerle ilgili bir madde koydurdu. Böylece Ermeni meselesi uluslar arası bir sorun haline geldi. Büyük devletlerin Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etmeleri için bir bahane olarak kullanıldı. bu tarihten sonra Ermenilerin Osmanlı Devleti’ne karşı isyan ve ihtilal hareketleri arttı. Avrupalı devletler bu isyanları maddi ve manevi olarak desteledi. Ermeniler bu isyanlar sonucu Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti’ne müdahale etmesini ve bunun sonucu olarak bağımsız bir Ermenistan’ın kurulmasını hayal ediyorlardı. Bu amaçlar doğrultusunda, Ermeniler Osmanlı Devleti’ne karşı isyan için komiteler kurup örgütlenme faaliyetlerine başladılar. Ermeni ihtilal komitelerinin faal olduğu yerlerin başında Bitlis Vilayeti’ne bağlı olan Muş Sancağı gelmekteydi. Ermeni ihtilalcılar, Muş Sancağı’nda ilk olarak 1885 yılında ekonomik bahanelerle isyan hareketlerini başlattılar. Muş Sancağı ve buraya bağlı Sason Kazası’nda 1894 yılında büyük çaplı bir isyan çıktı. Bu dönemlerde Muş sancağında Ermeni ihtilalciler tarafından büyük çaplı katliamlar yapıldı. Ermeni ihtilal örgütleri, Muş Sancak merkezi ve bağlı kazalarda katliamlar gerçekleştirirken sadece Müslüman ahaliyi değil ayrıca isyan hareketine destek vermeyen ve devlete sadık olan Ermenileri de katlettiler. Ermeni isyancılar, isyana destek vermeyen köylerdeki Ermenilere ait evleri, mektepleri ve kiliseleri yaktılar. Ermeni ihtilal örgütleri, Ermeni halka yönelik zulüm faaliyetleri için Müslüman halkı suçlamak istedi. Bu yönde propaganda yapıldı. Fakat yapılan tahkikat neticesinde olayların Ermeni İhtilal Komitesi üyelerince gerçekleştirildiği tespit edildi. 
Keywords : Osmanlı, Muş Sancağı, Ermeni Komitesi, İsyan

ORIGINAL ARTICLE URL