Bizans İmparatorluğu’nun XI. ve XII. yüzyılda Orduyu Kurtarma Çabaları: Pronoia Sistemi

Authors : Kazım Doğan, Fatma Çapan

Pages : 31-47

View : 61 | Download : 67

Publication Date : 2025-07-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bizans İmparatorluğu XI. yüzyılda içinde bulunduğu mali ve askeri kriz durumundan kurtulmak amacıyla yeni yollar arayışına girmiştir. Bu arayış neticesinde İmparatorluk mülklerinin ve gelirlerinin belirli kimselere ömrü boyunca olmak ve karşılığında askerlik hizmeti vermek şartıyla verildiği, asker-arazi temelli bir yapı olan pronoia sistemi ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı İmparatorluğun içinde bulunduğu mali ve askeri durumun ordu sistemlerine yansıyışını ve pronoia sistemi kapsamında orduyu iyileştirme çabalarını irdelemektir. Pronoia sisteminin askeri bir nitelik kazandığı XI. ve XII. yüzyıllar ile İmparatorluğun mali ve askeri iyileşme çabalarını inceleyen bir çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın önemini ortaya çıkarmaktadır. Çalışmamızda Bizans ve İslam ana kaynaklarına ek olarak pronoia sistemi hakkında detaylı bilgiler içeren yerli ve yabancı araştırma eserlerinden faydalanılmıştır. Ayrıca Eski Yunanca ve Latince sözlüklerden de faydalanılmıştır. Araştırma neticesinde Bizans İmparatorluğu’nun bu dönemde içinde bulunduğu mali ve askeri çıkmazdan pronoia sistemiyle kurtulduğu ancak sistemin zaman içinde çeşitli sebeplerden dolayı çürüdüğü ve devleti birçok yönden yozlaştırdığı sonucuna varılmıştır.
Keywords : Bizans, Thema, Pronoia, Komnenos, Ordu

ORIGINAL ARTICLE URL