Ermeni Sorununun Oluşum Sürecinde Rus Politika ve Stratejilerinin Rolü

Authors : Feriha TUNÇAY

Pages : 1-14

View : 49 | Download : 9

Publication Date : 2020-04-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Fransız İhtilâli ile dünyaya yayılan milliyetçilik dalgası birçok etnik grubu bünyesinde barındıran imparatorlukları etkilemiştir. Milliyetçilik dalgasından etkilenen imparatorluklardan biri de Osmanlı İmparatorluğu olmuştur. Rusya’nın sıcak denizlere inme politikaları I. Petro dönemi insert ignore into journalissuearticles values(1672-1725);’ne kadar uzanmaktadır. Boğazlardan güneye inemeyen Rusya, Erzurum-İskenderun Hattını ele geçirmek için yeni stratejiler geliştirmiştir. Bunun için 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ortodoks Hıristiyanların himaye edilmesinde söz hakkı elde etmiştir. Ayrıca Patrik Nerses Varjabedyan’ın gayretleri sonucu Ermenilerin Ayastefanos Antlaşması’na dâhil edilmesini sağlamıştır. Ancak Ayastefanos Antlaşması`nın yerine, İngiltere’nin girişimiyle; İngiltere, Avusturya, Fransa, Almanya, Rusya ve Osmanlı Devleti arasında Berlin Antlaşması imzalanmıştır. Diplomatik alanda istediklerini alamayan Rusya farklı stratejileri denemeye başlamıştır. Öncelikle Ermeni toplumunda kilisenin etkisinin çok büyük olduğunu fark etmiştir. Kendisine bağlı olan Eçmiyazin Katogigosluğu yardımıyla Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan Ermenilere nüfuz etmek için faaliyetlerde bulunmuştur. Bu politikasında başarılı olan Rusya, Osmanlı Ermenilerine milliyetçilik ve bağımsızlık fikrini aşılama fırsatını elde etmiştir. Ayrıca Rusya tarafından Ermenilere iki görev verilmiştir. Birincisi Ermenilerin bulundukları bölgelerde ayaklanmalar çıkarılarak bölgedeki Müslüman halkın göç etmesini sağlamak, ikincisi ise Ruslar tarafından desteklenen Ermeni milis kuvvetleri aracılığıyla Türk Ordusu’nun savunma hattını kırmaktır. Böylece Ermeni milis kuvvetleri Rusya’nın Doğu Anadolu’daki ilerleyişini kolaylaştıracaktı. Ayrıca Doğu Anadolu’da bulunan Rus Konsolosları da propaganda yoluyla Ermenileri örgütlemiştir.
Keywords : Osmanlı Devleti, Rusya, Ayastefanos Antlaşması, Berlin Antlaşması, Ermeniler

ORIGINAL ARTICLE URL