Kitâbu’l-Menâzır-Optik, İbnu’l-Heysem (Çev.: M. Faruk Toprak) Ankara: Uzam Yayınları, 2024, 384 s., ISBN: 978-625-9955-28-5

Authors : Mehmet Bölükbaşı

Pages : 351-356

Doi:10.31455/asya.1623817

View : 56 | Download : 30

Publication Date : 2025-03-25

Article Type : Other Papers

Abstract :İbnu’l-Heysem, Kitâbu’l-Menâzır-Optik isimli eserinde, fizik ile matematiği bir araya getiren bir yaklaşım benimseyerek, matematiksel analiz ile ampirik gözlem arasındaki boşluğu gidermeyi hedeflemiştir. Bu bağlamda, antik dönemin görme teorisini yeniden şekillendirerek daha sağlam bir temele oturtmuş ve söz konusu teorideki çelişkileri çözmeyi başarmıştır. İbnu’l-Heysem, ışığın, fiziksel gerçekliğe sahip olduğunu ve insan algısını yönlendiren bir unsur olarak işlev gördüğünü belirtmiştir. Bunu desteklemek amacıyla yaptığı deneylerde, ışık ışınlarının matematiksel olarak hesaplanabilir nitelikte olduğunu ortaya koymuştur. İbnu’l-Heysem’in yeni görme teorisi, mevcut görme teorilerini inceleyip değerlendirdikten sonra geliştirdiği özgün bir teoridir. Ayrıca, ışığın yayılması konusunda da kendi teorisini geliştirerek bu alanda yeni bir teori ortaya koymuştur. İbnu’l-Heysem, daha önceki Optik kuramlarını tekrar gözden geçirerek optik biliminin esaslarını oluşturmayı amaçlayan bu eserinde ışığın ve rengin özelliklerini matematiksel ve deneysel bir yaklaşımla ele almıştır. Eserinde, kendisinden önceki optik teorilerini doğru ve yanlış yönleriyle değerlendirip analiz etmiş ve deney sonuçlarına dayanarak geliştirdiği yeni ışık ve görme kuramlarını ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. 384 sayfadan oluşan bu eserin, konuya ilgi duyan araştırmacılara önemli bir katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Keywords : İbnu’l-Heysem, Kitâbu’l-Menâzır, Optik, Görme, Işık

ORIGINAL ARTICLE URL