Sahtekarlık Fenomeni Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Authors : Mehtap Aktaş, Sinem Evin Akbay, N. Bilge Uzun
Pages : 1-16
Doi:10.31455/asya.1607186
View : 142 | Download : 99
Publication Date : 2025-06-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin sahtekarlık fenomeni düzeylerini ortaya koymaya yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda ilgili alanyazın taranarak ve uzman görüşlerine başvurarak 44 denemelik madde oluşturulmuştur. Yazılan bu maddeler bir uzman görüş formuna yerleştirilerek uzmanlardan her maddenin yapı ile ne derece ilgili (4: çok ilgili, 1 hiç ilgili değil) olduğunu ve olası maddelerin hedef kitle açısından ne derece açık (4: çok açık, 1: hiç açık değil) olduğunu değerlendirmeleri istenmiştir. Bu form yedi uzman tarafından puanlanmıştır. Puanlayıcılar arası uyum katsayıları hesaplanarak %70’in altında uyum gösteren üç denemelik madde formdan çıkarılmıştır. Araştırmanın 344 kişilik birinci çalışma grubuna uygulanan denemelik maddeler üzerinden ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarabilmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonucunda ölçeğin 22 madde ve “Olumlu Değerlendirilme Direnci”, “Olumsuz Değerlendirilme Korkusu”, “Geçmiş Deneyimler” ve “Şans” olmak üzere dört faktörlü bir yapıda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. AFA sonucu geliştirilen ölçeğin toplam varyansın %67’sini açıkladığı görülmüştür. Araştırmanın 298 kişiden oluşan ikinci çalışma grubuna uygulanan 22 maddelik ölçekten elde edilen veriler üzerinde DFA uygulanmıştır. DFA sonucunda, AFA’da elde edilen yapı doğrulanmıştır. Bunun yanında ölçeğin madde test korelasyonları ve iç tutarlık katsayıları incelenmiştir. Ölçeğin güvenirlik kanıtı için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları alt boyutlar ve toplam ölçek için 0,73 ile 0,94 arasında değiştiği bulgulanmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda geliştirilen bu ölçeğin yetişkin bireylerin sahtekarlık fenomeni düzeylerini ortaya koymaya yönelik geçerli ve güvenilir sonuçlar vereceği söylenebilir. Bu ölçek sahtekarlık fenomeni yapısıyla ilgili çalışmalar yapacak olan araştırmacıların kullanımına sunulmuştur.
Keywords : Sahtekarlık Fenomeni, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçek Geliştirme

ORIGINAL ARTICLE URL