Hasan İlmî Efendi’nin Mevlid-i Şerîfi
Authors : Tarık Fidan
Pages : 231-260
Doi:10.31455/asya.1634256
View : 87 | Download : 58
Publication Date : 2025-06-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Arapça velede kökünden türeyen mevlid, dünyaya geliş ve doğum vakti anlamına gelmektedir. Zamanla sınırları aşmış ve farklı kavramları çağrıştıran bir mana boyutuna dönüşmüştür. İslam medeniyetinde mevlid; Hz. Peygamber’in mübarek doğuşunu, risaletini, mucizevî, ahlaki ve fiziki vasıflarını anlatan bir tür haline gelmiştir. Özellikle siyer türünden ayrılarak bağımsız bir tür hüviyeti kazanmıştır. Süleyman Çelebî’nin (öl. 1422) Vesîletü’n-Necât isimli eseriyle birlikte farklı bir ahenge sahip olan mevlid, toplumda oldukça rağbet görmüş ve birçok manzum mevlidin yazılmasına öncülük etmiştir. Manzum olarak kaleme alınan mevlidlerden birisi de 18. asrın son dönemi ve 19. asrın ilk yarısında yaşamış olan Kozânî Hâcı Hasan İlmî Efendi’ye (öl. ?) ait olan Mevlid-i Şerîf/Mevlûd-Şerîf’tir. Mevlid’in tespit edilen üç nüshası mevcuttur. Bu üç nüsha; Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar 02960, Çorum Hasan Paşa Kütüphanesi 549/1 ve Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi 04442 numarada kayıtlıdır. Yazma Bağışlar Bölümündeki mevlid yazma bir nüshadır. Diğer iki nüsha ise matbudur. Mesnevi nazım şekliyle yazılmış olan Mevlid-i Şerîf toplam 285 beyitten meydana gelmektedir. Sade bir üslupla kaleme alınan bu mevlid metni aynı zamanda şairin yaşamış olduğu yüzyıl, mensup olduğu tarikat ve nereli olduğu gibi önemli malumatları edinmemizi de sağlamaktadır. Çalışmada; Mevlid-i Şerîf muhteva ve şekil bakımından değerlendirilmiş ve müellif hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise çeviriyazıya aktarılan bu eserin üç nüsha üzerinden hazırlanmış tenkidli metni verilmiştirKeywords : Mevlid, Kozânî Hâcı Hasan İlmî Efendi, Mevlid-i Şerîf, Nüsha, Tenkidli Metin
ORIGINAL ARTICLE URL