Mevlânâ’da Ebu’t-Tayyib el-Mütenebbî’nin İzleri

Authors : İlknur Emekli, Gülyaşar Sağdıç
Pages : 567-576
Doi:10.53487/atasobed.1732212
View : 92 | Download : 125
Publication Date : 2025-09-12
Article Type : Research Paper
Abstract :Ünlü Türk mutasavvıf şairi Mevlânâ Celâleddîn Rûmî Farsçada olduğu gibi Arapçada da dile son derece hâkim olan, sadece yaşadığı dönemde değil, asırları kapsayan bir süreçte de geniş kitleler üzerinde etkileri silinmeyecek izler bırakmış ender şahsiyetlerden biridir. Mevlânâ’nın fikrî ve edebî dünyasında, Şems-i Tebrîzî’nin Mevlânâ’nın okumaktan vazgeçmesini istediği divanın yazarı olan klasik Arap şiirinin önde gelen simalarından Ebu’t-Tayyib el-Mütenebbî (ö. 965), hem şiirleriyle hem de düşünceleriyle etkili olmuştur. Mevlânâ’nın Arap şiirini bütünüyle okuduğu, çöl, vaha, köy tasvirlerindeki ustalığından ve bazı şairlerden yaptığı iktibaslardan anlaşılmaktadır. Öyle ki Mütenebbî’nin etkisi Divân-ı Kebîr’de ve Mesnevî’de de açıkça görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Mevlânâ’nın edebî hayatının tarihsel süreci göz önünde bulundurularak ünlü Arap şairi Ebu\\\'t-Tayyib el-Mütenebbî’nin Mevlânâ üzerindeki izleri ve etkileri, Mevlânâ’nın düşünce dünyasında, özellikle edebî ve felsefi bağlamda incelemektir. Bu çalışma, karşılaştırmalı edebî yöntem, metinler arası analiz, felsefi karşılaştırma ve tarihsel-kültürel bağlam analizi gibi çeşitli araştırma yöntemlerini kullanmaktadır. Şairlerin dilsel ve tematik açıdan karşılaştırılması, metinler arası ilişkilerin ortaya konması ve tarihsel bağlamda her iki şairin eserlerinin toplum üzerindeki etkilerinin tartışılması amaçlanmaktadır. Ayrıca, dilsel analizle, her iki şairin üslup ve anlatım biçimleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar da detaylı şekilde ele alınmaktadır. Çalışma, Mevlânâ ve Mütenebbî arasında belirgin bir edebî etkinin var olduğunu ortaya koymaktadır. Her ne kadar bu iki şairin dünya görüşleri ve şiirsel bakış açıları farklı olsa da, Mütenebbî’nin bireysel özgürlük ve kahramanlık temalarının, Mevlânâ’nın tasavvufi anlayışında varlık, insanlık ve Tanrı ile ilgili derin düşüncelerle birleşerek yeni anlamlar ürettiği tespit edilmiştir.
Keywords : Arap Şiiri, Mevlânâ, Divân-ı Kebîr, Mesnevî, Ebu’t-Tayyib el-Mütenebbî

ORIGINAL ARTICLE URL