Güney Türkistan Andhoy Bölgesi Türkmen Türkçesinde Halı Terimleri

Authors : Nooryaghdi Noor

Pages : 86-94

Doi:10.31451/ejatd.1639952

View : 41 | Download : 5

Publication Date : 2025-08-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkmenler yüzyıllardır Afganistan’da varlıklarını sürdürmektedir. Afganistan’ın kuzeyinde (Güney Türkistan) kalabalık olarak yaşayan Türkmenlerin bulunduğu bölgelerden biri de Faryab iline bağlı Andhoy bölgesidir. Andhoy bölgesindeki Türkmenler, geçimlerini hayvancılık, tarım, ticaret ve dokumacılık ile sağlamaktadırlar. Türkmenlerin gelirlerinin büyük bir kısmını sağlayan ve çoğunlukla kadınların emeğiyle üretilen halının geçmişi Milattan önceki dönemlere kadar uzanmaktadır. Geçmişten günümüze değerini kaybetmeyen Türkmen halılarının motifleri, desenleri, renkleri ve dokunmada kullanılan aletler ile halı dokuma sürecindeki iş akışını ifadede kullanılan sözcükler, Türkmen halılarının söz varlığını zenginleştirmiştir. Lakin zamanında bu söz varlığının kayda geçirilmemesi, gelişen teknoloji, sosyal ve ticari ilişkiler nedeniyle Türkçe kelimelerin yerine yabancı kökenli kelimelerin kullanılmasına neden olmuştur. Özellikle halı türlerinin adlarının ticari kaygılarla değiştirilmesi, adlandırmada özden uzaklaşmaya sebep olmuştur. Çalışmayla, araştırmanın kapsamını oluşturan Andhoy bölgesindeki halıcılığa ait söz varlığının yazıya geçirilerek korunması amaçlanmıştır. Andhoy bölgesinden alan araştırması neticesinde tespit edilen doksan dokuz adet halıcılıkla ilgili terim üzerine köken ve oluşum bakımından değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ayrıca temalarına göre sınıflandırılan halı terimlerinin oluşturulmasında Türkçenin kelime yapma sisteminden nasıl yararlanıldığı üzerinde de durulmuştur.
Keywords : Halıcılık, Dokuma Terimleri, Halıcılık Söz Varlığı, Güney Türkistan, Türkmenler

ORIGINAL ARTICLE URL