Ca’fer Efendi’nin Risâle-i Mi’mâriyye Eserindeki Mimari Kavramların Rehberlik Anlatımlarında Kullanımı: Karşılaştırmalı Bir Terim İncelemesi

Authors : Süleyman Saz

Pages : 178-187

Doi:10.31451/ejatd.1787296

View : 45 | Download : 46

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültürel mirasın en somut göstergelerinden biri olan mimari, barındırdığı değerler ve bilhassa söz varlığıyla ilgili kültürün önemli bir taşıyıcısı ve yansıtıcısıdır. Mimari terimlerin gelişimi ve değişimi dilin canlılığına paralel olarak dinamik bir özellik göstermektedir. 17. yy. da kaleme alınmış olan Ca’fer Efendi’nin Risâle-i Mi’mâriyye isimli eseri, bu değişim ve gelişimin gözlemlenebildiği nadir eserlerden biridir. Dönemin kültürel yapısına uygun biçimde Arapça, Farsça ve Türkçe kelime dağarcığını bünyesinde taşıyan eser, aynı zamanda mimarlık terimlerinin etimolojik kökenlerinin de izlenebileceği bir kaynak mahiyetindedir. Mimari ile ilgili terminolojinin karşılaştırmalı ve doğru kullanımı da bu terimleri mesleğin icrasında en sık kullanan turist rehberleri açısından ayrıca önem arz etmektedir. Kültürün ve dilin hem kültürler arası hem de aynı kültür içinde aktarıcısı ve taşıyıcısı olan rehbere mesleğinin misyonu gereği bu konuda görev düşmektedir. Bu çalışmada rehberlik mesleği içerisinde mimari yapıların anlatımında kullanılabilecek kavramlar, kıyaslamalı bir biçimde aralarındaki ilişkiler de göz önünde bulundurularak alt başlıklar halinde değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Disiplinler arası bir yaklaşımla mimarlık bilim alanı ve turizm rehberliği arasında ortaya çıkan doğal ilişki gereği ilgili söz varlığı karşılaştırmalı olarak eserlerin incelemeleriyle ele alınmıştır. Sonuç olarak Risâle-i Mi’mâriyye’de tespitine yer verilen kavramların dönemin de dili göz önünde bulundurulduğunda mümkün olduğu ölçüde sade ve genellikle öz Türkçe kelimelerle karşılanmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. İngilizce karşılıklarında ise yerleşik mimarlık terimleri tercih edilirken kültürel arka planı olan kavramlar çoğunlukla benzetme ya da açıklama yoluyla karşılanmaya çalışılmıştır.
Keywords : Risâle-i Mi’mâriyye, Mimarlık Terimleri, Turizm Rehberliği

ORIGINAL ARTICLE URL