Üstün Yetenekli Çocuğa Ebeveynlik Sürecinde Duygusal Emek Deneyimi Üzerine Fenomenolojik Araştırma: Bir Çocuk Yetiştirme Ehliyeti Denemesi

Authors : Ayşe Betül Tanrıverdi

Pages : 239-272

Doi:10.48139/aybukulliye.1621124

View : 119 | Download : 100

Publication Date : 2025-07-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Üstün yetenekli çocukların akranlarına göre yetenek, davranış ve ilgi bakımından farklılaşması ebeveynler için duygusal emek sürecini meydana getirmektedir. Bu kapsamda ebeveynlerin üstün yetenekli çocuklarıyla deneyimlerini nasıl yorumladıkları, üstün yetenekli çocuğun onlar için değerinin nasıl olduğu araştırmanın temel problemidir. Çalışmanın örneklem grubu 15 kişi olup nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenolojik analiz yapılmıştır. Veriler, MAXQDA 2024 sürümüyle kodlanmış, fenomenlerin ardına yorumlanarak özetlenmiştir. Toplamda yedi tane fenomen kodlanmış olup bu fenomenler Hochschild’in duygusal emek, ikinci vardiya ve üçüncü vardiya teorisi altında açımlanmıştır. Ebeveynler, erken konuşma, hızlı öğrenme, ilgi alanlarının yaşıtlarından farklı olması gibi etmenlerle çocuklarının üstün yetenekli olduğunu fark etmektedir. Çocukların üstün yetenekli olduğunu öğrenmek, ebeveynlerin hayatında büyük değişiklikler yaratmamakta, fakat çocukların özgüvenini ve okuldaki saygınlığını artırdığı ifade edilmektedir. Ebeveynler, çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için oldukça çaba göstermekte ancak bazen, eğitim sistemindeki fırsatlar nedeniyle, kendilerini yetersiz hissetmektedir. Üstün yetenekli çocuklar aileleri, akrabaları ve yakın çevreleri tarafından genellikle olumlu karşılanmaktadır, fakat bazı ebeveynlerin çocuklarının farklılığını öne çıkarmaktan çekindikleri görülmektedir. Ebeveynler, çocuklarının istemediği davranışları sergilemesi karşısında duygularını yönetmeye çalışarak sakin kaldıkları, zaman zaman tepkilerini gösterdikleri, sinirlendikleri belirtilmiştir. Bu unsurlar üstün yetenekli çocukların ebeveynlerinin duygusal emek sarf ettiğini ve çocuk yetiştirme şekillerini ortaya koymaktadır. Ayrıca Ç sınıfı ehliyetinin anlamını ve gerekliliğini göstermektedir.
Keywords : Üstün Yetenekli Çocuk, Ebeveynlik Deneyimi, Duygusal Emek, Fenomenoloji, Çocuk Yetiştirme Ehliyeti.

ORIGINAL ARTICLE URL