TÜRKİSTAN’IN İSLAMLAŞMA SÜRECİNDE SÛFİZMİN ETKSİSİ

Authors : Metin YILMAZ, Muhammet KARAAĞAÇ

Pages : 136-160

View : 30 | Download : 7

Publication Date : 2022-03-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Türklerin ‘silah zoruyla’mı? ya da ‘gönüllü olarak’ mı? Müslüman oldukları noktasında farklı bakış açıları söz konusudur. Ancak bu yaklaşımlar konuyu aydınlatma noktasında yetersiz kalmaktadır. Çünkü Türkler arasında İslâm’ın yayılması uzun bir sürede ve çeşitli amillerin etkisiyle gerçekleşen komplike bir süreçtir. Bu konuda askerî, siyasî, ticarî vb. etkenlerle birlikte yumuşak bir üslupla İslâm’ı anlatan mutasavvıfların önemli bir rolü vardır. Bu araştırmada Türklerin İslâmlaşmasına rehberlik eden ilk dönem sûfîlerinin Batı ve Orta Asya’da konuşlu Türkler üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Türklerin İslâm’a girişleri konusunda var olan genel kanıların dışında mutasavvıfların rolünü ortaya koymak hedeflenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda mutasavvıfların İslâm’ı yaymak için savaşlara katıldıkları, Türk toplumları arasında seyahatlere çıkıp doğrudan tebliğ çalışması yaptıkları, ticarî aktivitelerden istifade ederek ve ribât, hankâh, tekke ve medrese gibi kurumlarda örgün ve yaygın eğitim faaliyetleri yürüttükleri ve Türklerin İslâm’a girişlerinde önemli ve kalıcı bir rol üstlendikleri tespit edilmiştir.
Keywords : Türkistan, sufizm, ribât, İslâmlaşma, Türkler

ORIGINAL ARTICLE URL