SOVYET DÖNEMİ TÜRKMENİSTAN’INDA ELEŞTİREL DÜŞÜNCENİN TARİHİ: M. GELDİYEV (1889-1931) ÖRNEĞİ

Authors : T AŞİROV

Pages : 21-29

View : 32 | Download : 10

Publication Date : 2019-10-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Sovyet Dönemi Türkmenistan’ın ilk yılları, toplumsal ve kültürel sorunların yaşandığı, tartışıldığı ve tenkit kültürünün gelişmeye başladığı bir dönem olarak tarihe geçmiştir. Bu süreçte dönemin düşünürleri tarafından çeşitli konulardaki yazılar üzerine eleştiriler kaleme alınmıştır. Bu eleştirleri yazanlardan biri de düşünür Muhammed Geldiyev insert ignore into journalissuearticles values(1889-1931); olmuştur. Geldiyev’in Sovyet Türkmenistan’ın eleştirel düşünce tarihinde ayrı bir yeri bulunmaktadır. 1926 yılında “Seydini nä tüysli düşünmeli” insert ignore into journalissuearticles values(سه يدىءنى ناتويسلى دوشنمه لى); adlı makale “Okıcı” ismiyle bir yazar tarafından yayınlanmıştır. Bu makalede, XIX. yüzyılın Türkmen edebiyatının klasik şairi Seyitnazar Seydî insert ignore into journalissuearticles values(1775–1836); konu edinmektedir. Bu makaleye Geldiyev “Seydi kim-di” insert ignore into journalissuearticles values(سه يدى كم –دى); adlı bir eleştiri yazısı yazmıştır. Bu makalede savların gerçekliliği irdelenmektedir. Bunun üzerine Okıcı, “Yene de Seydî hakında” insert ignore into journalissuearticles values(ينه ده سه يدى حافنده); adlı cevap yazısı kaleme almıştır. Son olarak Geldiyev, “Okıcı Yoldaş’ın yekece sözlemin insert ignore into journalissuearticles values(cümlesin); derňemek bilen özine gaytargı” insert ignore into journalissuearticles values(اوقيجى يولداشڭ يه كه چه سوزمه من insert ignore into journalissuearticles values(جومله سن); ده رڭه مه ك بله ن اوزينه قايتارغى ); adlı yeni bir eleştiri yazısı kaleme almıştır. Geldiyev ile Okıcı arasında cereyan eden eleştiriler, Sovyet Türkmenistan’da Türkmen edebiyatı üzerinde ilk eleştiri olarak kabul edilebilir. 1926 yılında “Türkmenistan” gazetesinde yayınlanan eleştiri yazıları, Sovyet Türkmenistan’ın eleştiri düşünce tarihinde, özellikle de Türkmen düşünce yapısı bağlamında yapılan ilk çalışmalar olarak ifade etmek mümkündür.
Keywords : Türkmen Dili, Geldiyev, Kritik, Düşünce

ORIGINAL ARTICLE URL