TÜRK KÜLTÜRÜNDE GEYİK

Authors : Saadettin Yağmur Gömeç

Pages : 1-30

View : 97 | Download : 139

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Review Paper

Abstract :Her şeyden önce Türk bozkırlarındaki toplulukların mazisinde Türklerle içli-dışlı kurt ve geyik (sıgun) gibi hayvanlar mutlaka vardır. Çünkü bu coğrafyalarda en çok rastlanan hayvanların başında gelirler. Bu yüzden de onlar Türklerin destan, hikâye, masal gibi sözlü edebiyat unsurlarının başkahramanıdırlar. Ancak bu anlatılanlarda kurt ve geyiğin yol göstericiliğini unutmamak gerekir. Bununla birlikte rivayetleri zaman içerisinde incelediğimizde kurttan geyiğe doğru bir geçiş olabileceği gibi, dünyanın kuzey bölgelerinde ve dolayısıyla Sibirya Türk coğrafyasında da geyik, at misali insanların en faydalı yardımcısıdır. Onların ulaşım, yiyecek ve giyecek ihtiyacı bu hayvandan sağlanır. Bu anlatılanlarda bozkurt yiğitliği, cesareti, aklı ve ailesini sahiplenmeyi temsil ederken, herhalde Türk-Moğol hikâyelerindeki gök ya da ak maral da (geyik) insanın güzelliğini, inceliğini, namusunu ve dayanıklılığını göstermektedir. Kısacası Türklerin Türeyişi, Ergenekun ve Dede Korkut Destanlarında gördüğümüz bataklık, deniz, akarsu, dağ motifleri aynen geyik-avcı destanlarında da üzerine basa basa vurgulanmaktadır. Özünde bütün canlılara karşı sevgi bulunan Türk gereksiz yere ne bir hayvana ne de bitkiye zarar vermiş, bunların yapılmasını da günah (yazuk) saymıştır. O yüzden geyik gibi hayvanları öldürenlerin başına büyük felaketler gelmiştir. Bilhassa Sibirya Türk coğrafyasının gündelik hayatının neredeyse her anında ulaşım aracı, besin kaynağı, giyim-kuşam vasıtası olarak geyik vardır. Sonuç itibarıyla bütün hikâyelerde bu hayvanın gerekliliğine işaret edilmektedir.
Keywords : Türk Kültürü, Türk Kültüründe Hayvan, Kurt, Geyik

ORIGINAL ARTICLE URL