KURMACA ESERDE MEKÂNIN KARAKTER ÖZELLİĞİ GÖSTERMESİ (MEKÂNIN ÖZNELEŞMESİ)

Authors : Tolga Bayındır

Pages : 85-102

View : 34 | Download : 41

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Kurmaca eser söz konusu olduğunda “mekân” sadece belirli bir olayın gerçekleştiği yer olarak değil kimi zaman karakterlerin ruh hâlini belirleyen ve yaşanılan olayın atmosferini hazırlayan bir unsur olarak da karşımıza çıkar. Mitolojik metinlerden modern sonrası metinlere kadar geçen her süreçte mekân, kurgunun vazgeçilmez bir ögesi olmuştur. Ancak mekânın edilgenlikten çıkarılıp kurguda etkin bir rol üstlendiği gerçeği son dönem araştırma konuları içinde yer almaktadır. Kurmacada “insan dışı unsurların anlatıcı” olması alışılagelmiş bir yöntemken bu unsurun mekân olması nadir karşılaşılan bir örnektir. Mekânın “karakter gibi” davranması genellikle büyülü/lanetli ev, orman, şato vb. unsurlarda görülür. Ancak bu durumda mekân, yine pasif bir rol oynamaktadır. Mekânın kurmaca bir eserde “karakter olarak” yer alması ise özneleşen mekân örnekleriyle karşımıza çıkar. Hafızanın ve/veya bilincin taşınmasında ve bunun kurguya aktarılmasında yazar, mekâna bir “ses” verir. Kurmaca eserde, bir karakterin iç dünyasının özellikleriyle şekillenen mekân, nadir de olsa Türk romanında bir “karakter olarak” kurguya dâhil olabilmektedir. Bu çalışmada amaç elde olan nadir örneklerden hareketle konuya dair öncü bir çalışma yapmaktır. Kurmaca eserde mekânın bir karakter olarak davranış sergilediği benzer örneklerin tespiti ile konunun ileride daha derinlemesine bir analizinin yapılması mümkün olacaktır.
Keywords : Mekan, Mekânın özneleşmesi, Karakter mekân, Sembolik mekân, Kurmaca

ORIGINAL ARTICLE URL