DİLDE, FİKİRDE VE İŞTE BİRLİK: CEDÎDCİ PEDAGOJİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Umut Çetinbaş

Pages : 69-76

View : 260 | Download : 283

Publication Date : 2025-12-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Çarlık Rusya’sı tarafından işgal edilen Türkistan coğrafyasında toplumsal ilerlemenin ve halk aydınlanmasının önüne geçmek için eğitim-öğretim baskı altında tutulmuş ve yenilikçi yaklaşımlara izin verilmemiştir. Gelenekçi yaklaşımla hareket eden ve dini, ezberci bir anlayış benimseyen medreselerin eğitim faaliyetleri ise çağın gereklerini karşılamadığı gibi “zaman kaybına” yol açarak yeni nesli oyalama gayesi gütmektedir. Bu doğrultuda millî bilinci uyandırmak, toplumsal dayanışmayı güçlendirmek ve ilim ile fennin rehberliğinde genç dimağları bilimle tanıştırmak bakımından Usûl-i Cedîd okulları büyük önem taşımaktadır. Yeni eğitim sisteminin içinde bulunduğu Cedîdizm şiarı İsmâil Gaspıralı öncülüğünde, aydınları tek bir çatı altında toplayarak sistematik bir şekilde hareket etmeye itmiş ve böylelikle geniş yankı uyandıran yenilik hareketi, hızlı bir şekilde yayılım göstermiştir. İşgallere ve asimilasyon politikalarına karşı direnişi eğitimle başlatan Cedîdciler, toplumsal ve ulusal bilinçlendirme faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Bu doğrultuda birçok okul açılmış, gündüz öğrencilere; gece ise yetişkinlere dersler verilmiş ve birçok yayın organı faaliyet göstermiştir.
Keywords : Cedidizm, eğitim, İsmail Gaspıralı, okul, Usûl-İ Cedîd.

ORIGINAL ARTICLE URL