Turnayemişinin Özellikleri, Yetiştiriciliği, İklim ve Toprak İstekleri ile Sağlık Açısından Yararları

Authors : Fadime Neris Şenyaşa, Hüseyin Çelik

Pages : 237-246

View : 16 | Download : 24

Publication Date : 2019-12-11

Article Type : Conference Paper

Abstract :Turnayemişi kol atarak büyüyen ve kısa dik sürgünlerde meyve veren saran yüzey örtücü ve her dem yeşil bitkilere sahip olan bir üzümsü meyvedir. Maviyemiş ile birlikte fundagiller familyasında (Ericaceae) yer alır. Kuzey Amerika’daki sulak alanlarda doğal olarak yetişen çok yıllık bitkileri vardır. Bu meyvenin çiçeği turna kuşuna benzediği için Amerika’da craneberry, cranberry (crane=turna) olarak adlandırılırken iki binli yıllarda Prof. Dr. Hüseyin ÇELİK tarafından Türkiye’ye getirilen bu üzümsü meyve “turnayemişi” olarak Türkçe’mize katılmıştır. Turnayemişi taze olarak tüketilmez çünkü meyvesi çok acıdır. Kurutulup şeker ile tatlandırıldıktan sonra satılmaktadır. Şeker hastaları bu meyvenin kurusunu yiyemez. Meyve hasadı su içinde veya kuru olarak yapılabilir. Dünyada 750 bin ton üretilen turnayemişinde Amerika (%82), Kanada (%14) ve Litvanya ilk sıralardadır (%2). Turnayemişi ılıman iklim meyve türüdür. pH değeri düşük yani asitli topraklarda yetişebilmektedir. 1800’lü yıllardan kültüre alınmıştır. Turnayemişi yetiştiriciliğinde önemli olan beş kriter şu şekilde sıralanabilir; pH değeri 4.0–4.5 arasında olan asidik toprak (pH=6.0’a kadar yetişebilir), kumlama amacıyla kireç içermeyen kum, kuru veya sulu sistemde yetiştirilmesi için iyi ve temiz su, yöresel iklim şartlarının bilinmesi, yabancı ot ile hastalık ve zararlıların kontrol altına alınması gerekir. Bu makalede turnayemişi bitkisi, yetiştiriciliği, iklim ve toprak istekleri ile sağlık açısından yararları özetlenmiştir.
Keywords : Turnayemişi, Vaccinium macrocarpon, morfoloji, toprak, iklim, sağlık

ORIGINAL ARTICLE URL