Füruzan ve Samiha Ayverdi’nin Gezi Notlarından Balkan’a Tarihsel ve Kültürel Yolculuk

Authors : Sibel Bayram

Pages : 275-298

Doi:10.47139/balted.1688706

View : 87 | Download : 56

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarih boyunca birçok medeniyetin egemenliği altına giren Balkanlar, sahip olduğu stratejik konum nedeniyle sürekli el değiştirmiş ve bu durum bölgenin kültürel, dini ve etnik çeşitliliğini derinleştirmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun yaklaşık beş asır süren hâkimiyeti, Balkan coğrafyasında kalıcı izler bırakmış; mimariden şehir planlamasına, sosyal yaşamdan mutfak kültürüne kadar pek çok alanda belirleyici olmuştur. Tüm bu tarihsel dönüşümler, Balkanlar’da zengin ancak aynı zamanda parçalanmış bir kimliğin oluşmasına neden olmuştur. Siyasi istikrarsızlıklar, etnik çatışmalar ve savaşlar, bölgedeki çok kültürlü yapıyı zaman zaman tehdit etmiş, zaman zaman da daha da karmaşık hâle getirmiştir. Bu çok katmanlı yapının izlerini sürmek açısından gezi yazıları önemli birer belge niteliği taşır. Füruzan’ın Balkan Yolcusu adlı eseri ile Samiha Ayverdi’nin Yeryüzünde Birkaç Adım adlı kitabı, Balkan coğrafyasının hem tarihî hem de kültürel mirasını gözler önüne seren iki önemli çalışmadır. Füruzan, Üsküp, Manastır, Mostar, Sofya, Filibe gibi şehirleri dolaşarak bireysel gözlemlerini aktarırken; Samiha Ayverdi, 1969, 1971 ve 1972 yıllarında gerçekleştirdiği Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Macaristan ve Yunanistan seyahatlerinde hem Osmanlı’dan kalan izleri hem de yeni rejimlerin etkilerini yorumlar. Bu çalışmada, her iki yazarın bakış açısından hareketle Balkanlar’ın tarihsel kimliği, Osmanlı mirası ve kültürel sürekliliği üzerine bir değerlendirme yapılacaktır.
Keywords : Balkan, Osmanlı, Füruzan, Samiha Ayverdi, kültürel hafıza, tarihi miras

ORIGINAL ARTICLE URL