Boşnak Halk Masallarında Kadın Tipi: İdeal Anneden Üvey Anneye

Authors : Gamze Gürcenan Esen
Pages : 319-341
Doi:10.47139/balted.1703417
View : 127 | Download : 108
Publication Date : 2025-07-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Sözlü edebiyat içerisinde gelişip günümüze kadar ulaşan masallar en sevilen edebî ürünlerden biridir. Masallar içinde bulunduğu toplumun kültürel değerlerini yansıtan birer ayna niteliğindedir. Masal kahramanları genellikle hayvanlar, olağanüstü varlıklar ya da insanlardır. Boş-nak kültürünün korunması ve kuşaktan kuşağa aktarılması açısından masal türü önemsenmesi gereken bir edebî anlatıdır. Boşnak masalları, içerisinde her işi halleden küçük oğlan, evlatlık kızını ortadan kaldırmak için planlar yapan üvey anne, yol gösterici periler, olağanüstü gücüyle insanı bir hayvana dönüştürebilen kötü kalpli kayınvalide, cesur ve başarılı asker gibi pek çok farklı karakteri içerisinde barındırmaktadır. Kadınlar da masallarda ön plana çıkan tiplerden biridir. Öne çıkan kadın tiplerinin masalların oluşmasında oynadıkları rol, gösterdikleri eylem gereği olumlu ve olumsuz tipler olarak değerlendirilmiştir. Kavram olarak kötülük ile ilişkilendirilen davranışlar olumsuz kadın tiplerini oluşturmaktadır. Üvey anne, cadı, kurnaz, yalancı, kötü kalpli kayınvalide vb. tipler, söz konusu olumsuz tipler olarak öne çıkmaktadır. Yapılan iyiliklerle masal içerisinde kendine yer bulan kadın tipleri ise olumlu kadın tipleri olarak sınıflandırılmaktadır. Peri, ideal anne, akıllı kadın tipi de bu sınıflandırma içerisinde yer alan tiplerden bazılarıdır. Bu çalışmada Yusuf Ziya Sümbüllü ve Ceylan Ayazma’nın Boşnak Halk Masalları adlı kitabında yer alan masallardaki kadın tipleri incelenmiştir.
Keywords : Masal, kadın tipi, Boşnak masalları, olumlu, olumsuz

ORIGINAL ARTICLE URL