(GÜNEY AZERBAYCAN) URMİYE AĞZINDA FİİLLERİN BİRLEŞİK ÇEKİMİ VE -(y)(A)rdlA(r) BİÇİMİ

Authors : Talip DOĞAN

Pages : 215-230

View : 33 | Download : 10

Publication Date : 2019-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Urmiye ağzının fiil birleşik çekimi, bağlı olduğu dil alanına, dil ilişkilerine ve kendine özgü sistemine göre şekillenmiştir. Urmiye ağzında birleşik kipli fiillerin hikâyesi ve rivayeti yer almaktadır. Görülen geçmiş zaman ve emir kipi hariç, bütün kiplerin hikâye birleşik çekimi vardır. Rivayet birleşik çekimine sadece 3. şahıslarda rastlanmaktadır. Birleşik kipli fiillerin şartı ise Urmiye ağzında kalmamıştır. Bunun yerine Farsçadaki eş değerlerine benzer yapılar kullanılmaktadır. Urmiye ağzında yer alan -insert ignore into journalissuearticles values(y);insert ignore into journalissuearticles values(A);rdlAinsert ignore into journalissuearticles values(r); biçimi, geniş zaman kipinin hikâyesi için kullanılmaktadır. Bu biçim, heceleme işleyişi sonucunda oluşmuştur. Fiillere -insert ignore into journalissuearticles values(y);insert ignore into journalissuearticles values(A);rdIlAr biçimi getirildiğinde -dI ekinin bulunduğu açık hecedeki /ı/ ~ /i/ ünlüleri düşmektedir. Geriye kalan -d unsuru ise hece kuramadığı için bir önceki heceye katılmaktadır. Ünlüyle biten tek heceli fiillerde -insert ignore into journalissuearticles values(y);insert ignore into journalissuearticles values(A);rd-lAinsert ignore into journalissuearticles values(r);; ünlüyle biten çok heceli fiillerde fiilin son hecesinin de alınmasıyla -insert ignore into journalissuearticles values(KV);rd-lAinsert ignore into journalissuearticles values(r); şekillerinde bir bölümlenme olmaktadır. Ünsüzle biten fiillerde ise fiilin son ünsüzünün de heceye katılmasıyla -insert ignore into journalissuearticles values(K);Ard-lAinsert ignore into journalissuearticles values(r); şeklinde bölümlenme olmaktadır. Bunun sonucunda da ünsüz-ünlü-ünsüz-ünsüz dizilişinde bir hece meydana gelmektedir. Ortaya çıkan bu hece, kelimede vurguyu da üzerine almaktadır.
Keywords : İrandaki Türkçe değişkeler, Güney Azerbaycan Türkçesi, Urmiye ağzı, birleşik çekim

ORIGINAL ARTICLE URL