Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi
Authors : Vehbi Metin Demir
Pages : 207-222
Doi:10.28949/bilimname.1691137
View : 186 | Download : 383
Publication Date : 2025-10-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makale, zihni beyin merkezli yaklaşımlardan kurtararak beden, çevre ve kültürel araçlar bağlamında genişleten “yayılmış zihin” hipotezini felsefi bir arka plan ve çağdaş literatür ışığında ele almaktadır. Makale, zihin felsefesi tarihinde indirgemeci materyalizm, işlevselcilik ve bedenli biliş yaklaşımları arasındaki tartışmaları inceleyerek, zihnin yalnızca kafatası içinde değil, bedenin ve çevrenin aktif unsurlarıyla birlikte belirdiğini savunur. David Chalmers, Andy Clark ve diğer filozofların katkılarıyla yaygınlaşan bu teori, düşünsel süreçlerin harici araçlarla (defter, bilgisayar, sembol vs.) eş zamanlı olarak yürütülebileceğini ve bu araçların zihinsel süreçlerin kurucu unsurları olarak kabul edilmesi gerektiğini ileri sürer. Bu bağlamda Clark ve Chalmers’ın denklik ilkesi öne çıkar. Makale ayrıca, bu teze yöneltilen eleştirileri (Adams & Aizawa, Rupert), bilişsel bütünleşme, kültürel entegrasyon ve maddi angajman gibi yeni sentez yaklaşımlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirir. Son olarak, öngörücü işlemleme (predictive processing) gibi nörobilimsel modellerin ve bilişsel evrim teorilerinin yayılmış zihin hipotezini nasıl desteklediği gösterilir. Böylece zihnin sadece biyolojik değil, çevresel ve kültürel olarak da şekillendiği iddia edilir. Yayılmış zihin hipotezi, analitik felsefenin en yoğun gündemi olan çağdaş zihin felsefesinin en üretken ve çok disiplinli yaklaşımlarından biri olarak öne çıkmaktadır.Keywords : : Felsefe Tarihi, Yayılmış zihin, Andy Clark, denklik ilkesi, kültürel entegrasyon
ORIGINAL ARTICLE URL