Morphological and anatomical studies on hayıt fruit fructus agni-casti and leafs sold in the market

Authors : Muhammed Mesud HÜRKUL, Ayşegül KÖROĞLU

Pages : 47-59

View : 39 | Download : 9

Publication Date : 2018-08-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Avrupa Farmakopesi’nde meyveleri Fructus agni-casti kayıtlı olan Vitex agnus-castus L. Verbenaceae bitkisi, ülkemizde özellikle Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü bölgelerde doğal olarak yetişir ve “hayıt” adıyla tanınır. Meyveler, dünyanın çeşitli bölgelerinde olduğu gibi ülkemizde de özellikle kadın hastalıklarının tedavisinde halk arasında geleneksel olarak kullanılmaktadır. Ülkemizde ayrıca bitkinin yaprakları da aynı amaçla tüketilmektedir. Bu çalışmada, piyasada “hayıt” adı altında satılan Vitex agnus-castus örnekleri çeşitli illerimizden satın alınmış, doğadan topladığımız örnekler ise standart olarak kullanılmıştır. Piyasada satılan örneklerin tamamı bitkinin meyveleridir, ancak halk arasında yaprakları da kullanılmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle kullanılan bitki kısımları olan meyve ve yaprakların morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Alınan enine kesitlerle meyve ve yaprakların anatomik özellikleri belirlenmiş ve mikrografları çekilmiştir. Meyvenin toz drog analizi de yapılmış ve karakteristik yapılarının mikrografları verilmiştir. Değişik illerimizde “hayıt meyvesi” adı altında satılan örneklerin V. agnus-castus bitkisine ait olduğu tespit edilmiştir. Fakat çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda bu numunelerin halk sağlığı açısından uygun nitelikler taşımadığı belirlenmiştir. Türkiye’de halk arasında kullanıldığı bilinen ve daha çok halkın tıbbi bitki temin ettiği piyasada yer alan “hayıt” örneklerinin Avrupa Farmakopesi’ne uygunluğunu tespit etmek amacıyla yapılmış ilk çalışmadır.
Keywords : Vitex agnus castus, hayıt meyvesi, hayıt yaprağı, anatomi, morfoloji

ORIGINAL ARTICLE URL