Akademik Kütüphane Konsorsiyumlarının Sürdürülebilirliğini Yeniden Düşünmek: Küresel ve Stratejik Perspektifler

Authors : Hanife Gül Bozkurt, Ümit Konya

Pages : 407-428

Doi:10.33721/by.1710951

View : 73 | Download : 198

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Akademik kütüphane konsorsiyumları, dijital bilgi kaynaklarına erişimde iş birliğini, meslektaşların kaynaşmasını ve gerçekleştirilen etkinliklerde maliyet etkinliğini artıran stratejik yapılar olarak yükseköğretim kurumları için kritik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmanın amacı, konsorsiyum yapılarının sürdürülebilirliğini etkileyen faktörleri ortaya koymak ve bu yapılar için geleceğe yönelik stratejik çözüm önerileri geliştirmektir. Bu çalışmada betimsel nitel araştırma deseni benimsenmiş; katılımcılar, araştırma problemine doğrudan katkı sunabilecek bilgi ve deneyime sahip kişiler arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri kaynağı olarak Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu (ANKOS) kapsamında görev yapan kütüphane yöneticileri seçilmiştir. Bu bağlamda 30 yöneticiyle görüşülmesi, nitel araştırmalarda sıkça vurgulanan çeşitliliği sağlama ve veri doygunluğuna ulaşma açısından yeterli görülmüştür. Çalışmada, araştırmacılar tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu, alan uzmanlarının görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlandıktan sonra kullanılmış; elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu yaklaşım sayesinde kütüphane yöneticilerinin konsorsiyumlardan beklentileri, söz konusu yapıların gelişimi ve sürdürülebilirliğine yönelik önerileri ayrıntılı biçimde sunulmuştur. Mevcut durumda ANKOS’un üniversite kütüphanelerinin açık erişim politikaları, kurumlararasında ve/veya farklı kurumlarla dönüştürücü anlaşmalar, iletişim ve üye ihtiyaçlarına yönelik farklı eğitim ve etkinlik beklentilerini tam anlamıyla karşılayamadığı görülmektedir. Bununla birlikte, araştırma bulguları kütüphane konsorsiyumlarının, küresel gelişmeleri yakından takip ederek, uluslararası kurumsal iş birliklerini güçlendirerek sürdürülebilir ve etkili bir yapıya kavuşabileceklerini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, kütüphane konsorsiyumlarının etkili ve sürdürülebilir hizmetler tasarlayabilmeleri için; açık bilim uygulamalarının desteklenmesi, dönüştürücü anlaşmaların hayata geçirilmesi, veri tabanı sağlayıcılarıyla üyeler lehine müzakerelerin yürütülmesi, nitelikli personel istihdamı, kapsamlı eğitim içeriklerinin sunulması, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve finansal açıdan alternatif gelir kaynaklarının oluşturulması gerekliliği ortaya konmuştur. Ayrıca farklı gelişmişlik düzeylerine sahip ülkelerdeki üniversite kütüphanelerine yönelik konsorsiyum yapı ve işleyişlerinin karşılaştırmalı olarak ele alındığı, konsorsiyumların stratejik rollerini derinlemesine inceleyen kapsamlı çalışmaların gerçekleştirilmesi, alana önemli katkılar sağlayacak nitelikte görülmektedir. Önemli bulgular ve çıkarımlar sunan bu çalışma, ulusal ve uluslararası literatürde akademik kütüphane konsorsiyumlarının geliştirilmesine ve sürdürülebilir hizmetler tasarlanmasına yönelik, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen ilk kapsamlı araştırma olması nedeniyle özgün bir niteliğe sahiptir.
Keywords : Kütüphane konsorsiyumu, Sürdürülebilirlik, Kütüphane İş Birlikleri

ORIGINAL ARTICLE URL