Dil ve Güvenlik: Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın Azınlık Dili Politikası

Authors : Ertan EROL

Pages : 297-316

Doi:10.17518/canakkalearastirmalari.348268

View : 31 | Download : 12

Publication Date : 2017-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Soğuk Savaş döneminin sonları ile birlikte askerî güç odaklı güvenlik  anlayışı daha fazla sorgulanmaya başlanmış ve özellikle güvenliğin politik,  ekonomik, insani, toplumsal ve çevresel boyutları ön plana çıkmaya  başlamıştır. Bu süreç içerisinde AGİT bünyesinde de güvenlik konusu,  birbirinden soyutlanamayan; askeri-politik, ekonomik –çevresel ve insani  olmak üzere üç boyutta ele alınmaktadır. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği  Teşkilatı insert ignore into journalissuearticles values(AGİT);’nın bu entegre güvenlik yapısı anlayışı içerisinde azınlıklar  konusu ise, güvenliğin insani boyutu kapsamında değerlendirilmekte,  uluslararası barış ve güvenliğin temel bileşenlerinden birisi olarak kabul  edilmektedir.  AGİT tarafından önceleri yalnızca, insan haklarının korunması  kapsamında ele alınan azınlıklar konusu, 1990’ların başı ile birlikte ilk  kez etnik, kültürel, dilsel ve dinsel kimliğin korunması ve muhafazası ile  ilişkilendirilmiştir. Azınlık hakları ve azınlıkların dillerinin, kültürlerinin ve  kimliklerinin korunması öncelikle güvenliğin “insani boyutu” kapsamında  olmak üzere AGİT bünyesindeki birçok konferans, toplantı ve belgede  kendisine yer bulmuştur.  Güvenliğin İnsani Boyutu kapsamında; Viyana Zirvesi Sonuç Belgesi  insert ignore into journalissuearticles values(1989);, Kopenhag Toplantısı Belgesi insert ignore into journalissuearticles values(1990); ve 1992 Helsinki Zirvesi  Sonuç Belgesi azınlıklar ve azınlıklara tanınabilecek haklara ilişkin  başlıca dokümanlardır. Özellikle 1992 Helsinki Zirvesi’nde alınan karar  gereği oluşturulan Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiserliği insert ignore into journalissuearticles values(UAYK); ile etnik  azınlıklardan kaynaklı güvenlik sorunlarının çatışmaya dönüşmeden  önlenmesi hedeflenmiştir.  UAYK özellikle eski Doğu Bloğu ülkelerinde aktif olarak faaliyet  göstermiş, azınlıklar ile ilgili sorunlara yapıcı çözümler getirmeye  çalışmıştır. AGİT belgeleri ile UAYK faaliyetlerinde ele alınan azınlıklarla  ilgili sorunların en önemlilerinden birini ise dilsel haklar oluşturmuştur.  Azınlık dillerinde eğitim ve öğretim, medyada, kamusal alanlarda, özel adlarda azınlık dillerinin kullanımı azınlıklar ile azınlıkların yaşadığı  devlet arasında sürekli bir gerilim nedeni olagelmiştir.  AGİT’in azınlık dil politikası kapsamında; devletlerin iki ya da çok  dilli politikalar izlemesi önerilmiş, aynı zamanda resmî dil/ devlet dili  korunmuştur. Azınlıkların kendi kimliklerini ve dillerini muhafaza etmeye  ve öğrenmeye devam ederken toplumla bütünleşmeleri ve farklı grupların  entegrasyonu açısından ise dilin etkili bir araç olduğu ve devlet dili/ dillerinin öğretilmesinin toplumsal birliktelik açısından gerekliliği AGİT  belgelerinde özellikle vurgulanmıştır.  UAYK tavsiyelerinde de aynı husus vurgulanmış, farklılıkların  korunması insert ignore into journalissuearticles values(azınlık dilinin yaşamın her alanında kullanılabilmesi ); ile  toplumsal uyum ve birliktelik insert ignore into journalissuearticles values(devlet dilinin öğrenilmesi); arasında dengenin  kurulmasının uzun süreli barış ve güvenlik için önemine işaret edilmiştir.
Keywords : Dil, Güvenlik, Azınlıklar, AGİT

ORIGINAL ARTICLE URL