TAŞRADA YALNIZ KADINLAR: OSMANLI TAŞRASINDA GÖREVLENDİRİLEN EBELERİN MESLEKİ VE SOSYAL SORUNLARI

Authors : Sevim Ceylan Dumanoğlu

Pages : 457-481

Doi:10.33692/avrasyad.1755086

View : 103 | Download : 126

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Tanzimat reformlarıyla birlikte kurulan ebe mektepleri, kadınların sağlık alanında devlet memuru olarak istihdam edilmesinin önünü açmış ve kadın emeğinin kamusal alandaki görünürlüğünü artırmıştır. Mektepten mezun ebeler, devletin çeşitli bölgelerine atanmış, modern sağlık politikalarının yerel düzeydeki taşıyıcıları olarak önemli bir rol üstlenmiştir. Taşrada ebelik, yalnızca doğum hizmetleri sunmakla sınırlı kalmamış aynı zamanda devletin kamusal otoritesini temsil eden, kadın bedeni ve mahremiyet ile ilgili hassas konularda kritik roller üstlenen bir meslek olarak şekillenmiştir. Ancak bu süreç, ebelerin çeşitli mesleki, idari, toplumsal ve sosyal sorunlarla karşılaşmasına yol açmıştır. Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı taşrasında görev yapan diplomalı ebelerin karşılaşmış olduğu sorunları ve deneyimlerini incelemiştir. Çalışmanın temel amacı; taşrada ebelik mesleğinin, modernleşen sağlık sisteminin gerektirdiği yapısal dönüşümler ile yerel koşulların dayattığı zorluklar arasında nasıl konumlandığını analiz etmektir. Taşrada görev yapan ebe kadınların karşılaştığı problemler üzerinden Osmanlı taşrasında kadın olmanın yarattığı kurumsal ve toplumsal yalnızlığı tarihsel bir perspektifle ele almaktır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi metodu kullanılmıştır. Osmanlı arşiv belgeleri, resmi yazışmalar ve dönemin araştırma-inceleme eserleri incelenmiştir. Bulgular; taşradaki diplomalı ebelerin, mesleki yaşamlarında toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık, bürokratik baskılar, düşük ve düzensiz maaşlar, görev güvencesi eksiklikleri ile sosyal izolasyon gibi çok boyutlu sorunlar ile karşı karşıya kaldıklarını ve mücadelelerini göstermiştir. Ayrıca taşra ile merkez arasındaki uygulama farklılıkları, bürokratik koordinasyon eksiklikleri, mesleki standartların uygulanmasındaki zorluklar ve yerel idarelerin keyfi tutumları, ebelerin çalışma koşullarını doğrudan etkilemiş ve mesleki motivasyonlarını ciddi biçimde zayıflatmıştır. Devletin diploma zorunluluğu ve maaş güvencesi gibi düzenlemeleri teoride koruyucu nitelikte olsa da taşrada bu düzenlemelerin uygulanabilirliği sınırlı kalmıştır. Bu yönüyle çalışma, hem ebelik mesleğinin Osmanlı’daki tarihsel gelişimine hem de kadın sağlık çalışanlarının taşradaki kamusal ve toplumsal konumuna ilişkin derinlikli ve eleştirel bir katkı sunmaktadır.
Keywords : Osmanlı Devleti, Taşra, Ebelik, Sağlık, Kadın.

ORIGINAL ARTICLE URL