Psikolojik Sağlamlığın Yaşam Doyumu Üzerindeki Etkisinde Dinî Yönelimin Aracı Rolü

Authors : Muhammed Tosun

Pages : 107-140

Doi:10.15745/da.1756457

View : 261 | Download : 352

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma bireylerin psikolojik iyi oluşlarını etkileyen temel değişkenleri anlamaya yönelik olarak psikolojik sağlamlık, yaşam doyumu ve dinî yönelim arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde hızlı toplumsal değişim bireyleri yalnızlık, stres, tükenmişlik, sosyal yabancılaşma ve depresyon gibi psikososyal sorunlar ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu durum, bireylerin olumsuz yaşam koşulları karşısında sergiledikleri başa çıkma kapasitelerinin ve psikolojik dayanıklılıklarının önemini her geçen gün daha da artırmaktadır. Psikolojik sağlamlık, bireyin zorlayıcı yaşam olaylarına karşı sergilediği direnç, uyum ve toparlanma kapasitesini ifade ederken yaşam doyumu, bireyin hayatını bilişsel olarak değerlendirme biçimini ve genel memnuniyet düzeyini yansıtmaktadır. Literatürde dinî yönelim bireyin inanç, değer ve dinî davranışlarını yaşama biçimini ifade etmektedir. Ayrıca psikolojik iyi oluş ile farklı şekillerde ilişkili olduğu kabul edilmektedir. Bu bağlamda araştırma, psikolojik sağlamlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide dinî yönelimin (içsel, dışsal, katı kuralcı ve sorgulayıcı boyutlarıyla) nasıl bir rol oynadığını ve olası aracılık etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak tasarlanmış ve basit tesadüfi örnekleme yoluyla belirlenen 408 üniversite öğrencisinden (251 kadın, 157 erkek) elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dinî Yönelim Ölçeği (MROS-R) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş, değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon testi ile incelenmiş ve psikolojik sağlamlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide dinî yönelim boyutlarının olası aracılık etkileri Hayes’in Process Macro Model 4 ve bootstrap temelli aracılık analizi ile test edilmiştir. Araştırma bulguları, psikolojik sağlamlığın yaşam doyumu üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca içsel dinî yönelim ile yaşam doyumu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmış ve bu yönelimin psikolojik sağlamlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Modelin açıklanan varyans oranı, yaşam doyumundaki değişimin %9,5’ini içsel dinî yönelim üzerinden açıklamaktadır. Buna karşılık dışsal, katı kuralcı ve sorgulayıcı dinî yönelimlerin yaşam doyumu üzerindeki doğrudan etkileri anlamlı bulunmamış, bu yönelimlerin psikolojik sağlamlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide aracılık rolü de desteklenmemiştir. Bu bulgular, üniversite öğrencilerinde içsel dinî yönelimin psikolojik iyi oluşu destekleyen kritik bir faktör olduğunu ve yaşam doyumu ile psikolojik sağlamlık arasındaki pozitif ilişkinin anlam kazanmasında önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
Keywords : Din Psikolojisi, Dinî Yönelim, Psikolojik İyi Oluş, Psikolojik Sağlamlık, Yaşam Doyumu

ORIGINAL ARTICLE URL