Kırgız Türkçesi Sözlüklerde Tanım Sorunları Üzerine

Authors : Cüneyt Akın

Pages : 12-39

Doi:10.48147/dada.1722429

View : 85 | Download : 66

Publication Date : 2025-08-10

Article Type : Other Papers

Abstract :Bu çalışma, Kırgız Türkçesinde yaygın olarak kullanılan “ala”, “cük”, “köp” ve “kara” kelimelerinin edim bilimsel (pragmatik) ve anlambilimsel (semantik) yönlerini ele almakta-dır. Sözcüklerin yalnızca temel anlamlarıyla sınırlı kalmayıp, bağlamsal ve kültürel kullanımlarıyla nasıl anlam kazandıkları irdelenmiştir. Araştırma, Wang’ın (2015) geliştirdiği \\\"leksiko-pragmatik\\\" yaklaşımı temel alarak, bu kelimelerin sözlük tanımlarında nasıl yer aldığını ve edim bilimsel özelliklerinin nasıl sunulduğunu analiz etmektedir. Araştırmada, öncelikle Kırgız Türkçesinde bu kelimelerin kullanım alanları, edim bilimsel işlevleri ve çağrışımları belirlenmiştir. Ardından, bu keli-melerin farklı bağlamlardaki kullanımları örneklerle desteklenerek, hangi durumlarda na-sıl bir anlam taşıdığına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır. Sözcüklerin kullanı-mında sosyokültürel bağlam, konuşucu-dinleyici ilişkisi, konuşucunun niyeti ve tutumu gibi faktörlerin etkisi incelenmiştir. Sonuçlar, söz konusu kelimelerin edim bilimsel olarak farklı bağlamlarda değişken anlamlar kazandığını ve çoğu zaman yalnızca temel anlamlarıyla açıklanamayacağını göstermekte-dir. Örneğin, “kara” kelimesi yalnızca bir renk belirtmekle kalmayıp, olumsuz bir durumu veya güçlü bir vurguyu da ifade edebilir. “Köp” kelimesi ise miktar bildiren temel an-lamının ötesinde, mecazi olarak “önemli” veya “değerli” anlamında kullanılabilir. Bu çalışmada, edim bilimsel bilgilerin Kırgız Türk-çesi sözlük tanımlarında yeterince yer almadığı, kelimelerin kullanım bağlamlarının daha ayrıntılı bir şekilde ele alınması gerektiği dikkatlere sunulmaktadır.
Keywords : Kırgız Türkçesi, edim bilimi, anlam bilimi, leksiko-pragmatik, sözlük bilimi

ORIGINAL ARTICLE URL