Eylem Tanımlarında Verilen Eşdizim Bilgisinin Sunuluşu: “Kubbealtı Lugatı" Örneği

Authors : Nazmi Alan
Pages : 40-52
Doi:10.48147/dada.1738061
View : 72 | Download : 62
Publication Date : 2025-08-10
Article Type : Research Paper
Abstract :Eylemler tanımlanırken birtakım dilbilgisel ve anlamsal etiketler-den faydalanılmaktadır. Bunlar sözcüğün türü, kökeni, mecaz anlamı, eskicil olması vb. Bazen bu bilgilerin doğrudan tanıma yerleştirildiği de görülmektedir. Bu çalışmada genel sözlüklerden olan Kubbealtı Lugatı’ndaki eylemlerden hareketle bu bilgilerden biri olan eşdizim bilgisinin nasıl sunulduğu ele alınmıştır. Kubbealtı Lugatı’nda eylemler tanımlanırken bazı anlamlarında parantez içerisinde eylemin hangi sözcükle birlikte kullanıldığını bilgisi verilmektedir: Örneğin, Çek- eyleminin 20. anlamında (Dayak, kötek, sopa vb. ile); 21. anlamında (Cetvel, çizgi, hat, kenar vb. kelimelerle); 22. anlamında (İp, sehpâ, darağacı kelimeleriyle); 23. anlamında (Asker, ordu, kuvvet gibi kelimeler-le); 24. anlamında (Bayrak, sancak vb.). Kubbealtı Lugatı’nda eylemlerin alt anlamlarında bu eşdizim bilgisi sunulurken hangi sözcükle birlikte kullanılacağı bazen doğrudan parantez içinde bazen de yine parantez içerisinde “kelimeleriyle, ile berâber; ile, için, vb.; vb. ile; vb şeyler, vb. kelimelerle, vb. kelimeler için; gibi kelimelerle” ifadeleri ile verildiği görülmektedir. Bu çalışma da verilen parantez içindeki bilgilerin eşdizim sözlükleri de göz önünde bulundurularak bu sunuluşa dair saptamalar ve değerlendirmelerde bulunulacaktır.
Keywords : Sözlükbilim, Tanım, Eylem, Eşdizimlik, Kubbealtı Lugatı

ORIGINAL ARTICLE URL