Madde Başı Tanımlarında Tipikleştirmeme Sorunu

Authors : Serdar Karaoğlu

Pages : 276-289

Doi:10.48147/dada.1738483

View : 78 | Download : 57

Publication Date : 2025-08-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Sözlük, bir dilin söz varlığını sunan araçtır Bununla birlikte sözlük, söz varlığını kullanan toplumun dil dışı dünyayı nasıl algıladığını yansıtır. Bu bilgi sözlükteki sözlük birimi tanımlarında yer alır. Sözlük birimini çeşitli tanımlama yöntemleri vardır: İçlemsel tanımlama, kaplamsal tanımlama, tipikleştirme yoluyla tanımlama gibi. İçlemsel tanımlama sözcük biriminin anlam birimciklerini sunar. Kaplamsal tanımlama ile bir sözcük birimi kaplamdaki diğer sözcük birimleriyle tanımlanır. Tipikleştirme yoluyla tanımlama ise sözlük biriminin kavram çerçevesini tipik olana indirgemeye olanak tanır. Bu yöntemler bazen bir arada kullanılır. Böylelikle sözlük kullanıcısının sözlük biriminin anlamına dair çıkarımsal, sezdirimsel vb. bilgiye ulaşması sağlanır. Bu tanımlama yöntemlerinin Türkçe sözlüklerde bazen eksik veya hatalı uygulandığı görülmektedir: domuz, keçi vb. Bu açıdan çalışmada içlemsel, kaplamsal ve/veya tipikleştirme yoluyla tanımlanan at, eşek, keçi, koyun, domuz, sığır, köpek ve kedi sözcük birimlerinin tanımlarındaki eksik ve/veya hataların betimsel araştırma yöntemiyle tespiti amaçlanmaktadır. Elde edilen veriler doğrultusunda içlemsel ve kaplamsal tanımlama yöntemiyle birlikte tipikleştirme yönteminin de kullanılmasının söz konusu eksik veya hataların çözüme kavuşmasını sağlayacağı anlaşılmaktadır.
Keywords : Sözlükbilimi, Türkçe sözlükler, tanım, tipikleştirme.

ORIGINAL ARTICLE URL