Kayrevan’da Kıraat İlminin Teşekkül Süreci (Hicrî İlk Beş Asır)

Authors : Ahmet Arif Akbaba

Pages : 624-647

Doi:10.33931/dergiabant.1539809

View : 58 | Download : 15

Publication Date : 2024-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kıraat ilmi, tarihi itibariyle ilgilisinin müstağni kalamayacağı gerek yapısal gerekse literatür yönünden önemli gelişim süreçlerine şahitlik etmiştir. Nitekim imamların öne çıktığı ihtiyar dönemi, İbn Mücâhid’in yedili tasnifi, kimi coğrafyalarda yakalanan ilmî kalkınma neticesinde yetişen kurrâ ve bunların kaleminden çıkan müellefatla şekillenen literatür, sözü edilen süreçlerin öne çıkanları arasında yer almaktadır. Bu çerçevede ilk fatihler arasında bulunan sahâbe ve tâbiînin tedris faaliyetleriyle İslam medeniyetinin merkezlerinden biri haline gelen Kayrevan da bu yönüyle dikkat çeken önemli bir coğrafya kabul edilmektedir. İlgili coğrafya; kimi zaman itikâdî mezhepler arasında cereyan eden var olma ve baskın gelme mücadelesi neticesinde istikrarsız ve kaotik dönemlere şahitlik etse de kıraat ilmi sahasında “el-Kayrevânî” nisbeli birçok âlim yetiştirmiş ve bu alanda belli bir vasatı yakalamıştır. Ancak şu kadar var ki bölge, Endülüs’te olduğu üzere kıraat namına gerçekleşen tekâmülü gösterememiştir. Zira bölgeye mensup kıraat âlimlerinin birçoğu, gerek sözü edilen kaotik durumun etkisi gerekse ilmî dürtülerle son durağı çoğunlukla Endülüs olan rihleler gerçekleştirmiştir. Çalışmada öncelikle kıraat ilminin gelişimine doğrudan etkisi olduğu iddiası temelinde Kayrevan’daki ilmî ve sosyopolitik yapı ele alınacak akabinde kıraat ilminin teşekkül süreci üç dönemle kritik edilecektir. Araştırmada uygulanacak temel yöntem ise bölgenin siyasi ve kıraat tarihine dair klasik ve temel eserlerin analiz edilmesi ve bu analizden elde edilecek bulguların mukayeseli bir şekilde değerlendirilmesiyle oluşturulacaktır.
Keywords : Kıraat, Kuran, Kayrevan, İfrîkiyye, Mezhep

ORIGINAL ARTICLE URL