Belge ve Bağlam: XVII. Yüzyıl Osmanlısına Ait Bir Mahkeme Kararının Analizi

Authors : Mehmet Kalaycı, Eyüp Öztürk

Pages : 261-277

Doi:10.33931/dergiabant.1714790

View : 265 | Download : 361

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu yazıda, Ebüssuûd Efendi’nin İrşâdü’l-akli’s-selîm adlı tefsirinin bir nüshasının vakfedilme süreci ele alınmaktadır. Normalde tek cilt hâlinde istinsah edilmiş olan bu nüsha, XVII. yüzyılda Âişe Hatun isimli bir hayırsever tarafından dört cilde ayrılarak vakfedilmiş; her bir cildin ilk sayfasına mahkeme aracılığıyla kesinleştirilen vakfiye kaydı not düşülmüştür. Çalışmada, bu mahkeme kararında yer alan içerik incelenmekte, ayrıca vakfa konu olan nüshada bulunan diğer bazı kayıtlar da tahlil edilerek, vakıf sürecinin nasıl çok yönlü ve aşamalı bir biçimde işlediği gösterilmeye çalışılmaktadır. Bununla birlikte, hukuki nitelikteki tarihsel belgelerin, oluşturuldukları dönemin zihniyet ve tasavvur dünyası içinde değerlendirilmesinin ne denli önemli olduğu da bu örnek üzerinden vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, tarihsel belgelerin yalnızca belgelenmiş olayları değil, aynı zamanda dönemin toplumsal ve kültürel kodlarını da yansıttığının, bu sayede de tarihsel verilerin farklı açılardan nasıl yeniden yorumlanabileceğinin ortaya konulması hedeflemektedir.
Keywords : Osmanlı Kültür Tarihi, Fıkıh, Vakıf, Ebüssuûd Efendi, Âişe Hatun

ORIGINAL ARTICLE URL