Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ında Münâsebâtü’l-Kur’ân İlmine Yaklaşımı

Authors : İsa Kanik

Pages : 365-382

Doi:10.33931/dergiabant.1735528

View : 307 | Download : 236

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmada, Zemahşerî’nin “الكشاف/el-Keşşâf” adlı tefsirinde “münâsebâtü’l-Kur’ân” ilmine yaklaşımı meselesi ele alınmaktadır. Tefsir tarihi literatüründe daha çok el-Keşşâf adlı eseriyle tanınan Zemahşerî dirâyet ağırlıklı bir yöntem izlemektedir. Zemahşerî’nin tefsirinde dikkat çeken hususlardan biri de Kur’ân âyet ve sûreleri arasındaki münasebet olgusuna yer vermesidir. Zemahşerî’nin mezkûr meseleye yaklaşımını ele alması, elinizdeki çalışmayı önemli kılmaktadır. Bu nedenle araştırmada Zemahşerî’nin münasebet olgusuna yaklaşımının temel özelliklerinin birtakım örneklerle ortaya konması amaçlanmaktadır. Münâsebâtü’l-Kur’ân ilmi; âyet ve sûrelerdeki mâna ve üslûp türünden münasebet durumunu incelemektedir. Âyetler ve sûreler arasındaki münasebet durumu; akıl, bilgi ve çalışmayla ortaya çıkarılabilecek bir konudur. Fakat, keyfilik ve tutarsızlıktan korunmak için bu tür bir çalışmada riayet edilmesi gereken bazı temel ilke ve kurallar bulunmaktadır. Nitel ve sosyal araştırma tekniklerinin kullanıldığı araştırmaya göre Zemahşerî, âyetler ve sûreler arası münasebet meselesine kimi zaman mezkûr ilmin terminolojik ifadeleriyle kimi zaman farazî sorularla kimi zaman da birtakım edat ve bağlaçlarla başlayan cümlelerle değinmektedir.
Keywords : Tefsir, Kur’an, Zemahşerî, el-Keşşâf, Münâsebâtü’l-Kur’ân

ORIGINAL ARTICLE URL