Estetik Muhalefet: İbnülemin Mahmut Kemâl İnal’ın Edebiyat-ı Cedîde Eleştirileri

Authors : İsmail Alperen Biçer

Pages : 219-236

Doi:10.30767/diledeara.1708585

View : 43 | Download : 38

Publication Date : 2025-10-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, İbnülemin Mahmut Kemâl İnal’ın Resimli Gazete’de “Cemîl Sâtı” ve “Hüznî” müstear adlarıyla yayımladığı şiirler üzerinden, Edebiyat-ı Cedîde hareketine yönelik eleştirilerini içerik ve biçim açısından çözümlemeyi amaçlamaktadır. Servet-i Fünûn topluluğunun bireyci, biçimci ve Batı merkezli estetik anlayışına karşı, İbnülemin’in geleneksel şiir mirasına yaslanarak geliştirdiği poetik duruş, bu çalışmanın merkezindedir. Makalede, metin merkezli çözümleme yöntemiyle dört şiir (“Zehre-i Şi‘r”, “Takdîr”, “Teberrüd-i Sütûh” ve “Âlâm-ı Şitâ”) biçimsel yapı, tema, dil ve üslup yönlerinden ayrıntılı olarak incelenmektedir. Şiirlerdeki aruz vezni, klasik nazım şekilleri, telmih, hiciv ve parodi gibi unsurlar, Servet-i Fünûn estetiğinin ironik biçimde yeniden üretilerek eleştirilmesine hizmet etmektedir. “Cemîl Sâtı” şiirlerinde zarif ironi, “Hüznî” imzasıyla yazılanlarda ise doğrudan alay ve ideolojik eleştiri ön plandadır. Bu şiirler, hem geleneksel şiir anlayışının modern şiire karşı savunusunu hem de şiirle yürütülen estetik ve kültürel bir muhalefeti yansıtmaktadır. Araştırmanın temel katkısı, İbnülemin’i yalnızca bir biyografi yazarı olarak değil, şiiri estetik ve ideolojik müdahale aracı olarak kullanan aktif bir edebî özne olarak konumlandırmasıdır. Bu bağlamda çalışma, geç Osmanlı şiirinde modernleşme ve gelenek eksenli çatışmaları şiirsel düzlemde görünür kılmaktadır.
Keywords : Servet-i Fünun, Edebiyat-ı Cedîde, şiir, edebî eleştiri, hiciv, polemik.

ORIGINAL ARTICLE URL