İlk Birikimin Kapitalizmin Devamlılığında Kritik Rolü ve Etnik, Sömürgeci, Cinsiyet Temelli Karakteri

Authors : İlkay Öz

Pages : 3-33

View : 83 | Download : 127

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :İlk birikim kapitalizmin hem önkoşulu hem de ona içkin bir olgu olarak kapitalist sistemde kritik bir yer tutmaktadır. Zorla topraklarından koparılan köylülerin ücretli işgücü piyasasına dahil olması şeklindeki tanımı ise ilk birikimin yalnızca “klasik” bir tanımıdır. İlk birikime dair bu sınırlı çerçeve, yani ilk birikimi yöntem olarak ekonomi dışı zor ve emek süreçlerindeki değişim bakımından proleterleşmeye sıkıştırmak günümüzde sermayenin mevcut saldırılarını ilk birikimle ilişkilendirmeyip doğru kavrayamamakla sonuçlanacaktır. Oysa ilk birikim ortaya çıktığı zamanlardan günümüze kadar nitel ve nicel genişleyerek kapitalizmin merkezinde yer almaktadır. Öte yandan ırk/etnisite, cinsiyet ya da coğrafya temelli hiyerarşiler ilk birikim süreçlerinde kolaylaştırıcı, hızlandırıcı ve yoğunlaştırıcı bir etki yaratmaktadır. Kapitalist sistem bu hiyerarşik boşlukları değerlendirip sömürü ve mülksüzleştirme pratiklerini katmerlendirmektedir. Kapitalizm ilk döneminden itibaren de ilk birikimin ırksal/etnik, sömürgeci ve ataerkil pratikleriyle gücünü artırmaktadır. Bu anlamda ilk birikimde ırksal/etnik, sömürgeci ve cinsiyetçi süreçleri göz önüne almak kimlikçi bir yaklaşım değildir; tam tersine bu farklılıkların oynadığı kritik işlevi görmemek ekonomik indirgemeciliktir. Keza etnik, sömürgeci, cinsiyetçi uygulamaları kültürel farklılıkla sınırlandırıp sınıfsal ve sermaye boyutunu görmemek de kültürel indirgemeciliktir. Marx’ın çalışmalarından yola çıkarak ilk birikimin geçmişten günümüze sömürgeci, ırkçı ve cinsiyetçi karakterini, ekonomik ve kültürel indirgemecilikten uzak durarak ele almak bütüncül bir yaklaşım sunar.
Keywords : kapitalizm, ilk birikim, sömürgecilik, ırkçılık, ataerki

ORIGINAL ARTICLE URL