Hinton ve Anadol: Yapay zekada bilim- sanat kesişiminde karşılaştırmalı bir inceleme

Authors : Zeynep Altan

Pages : 1217-1231

Doi:10.48070/erciyesakademi.1787010

View : 50 | Download : 160

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Derin öğrenme konusundaki çalışmalarıyla, 2018 Turing Ödülü\\\'nü alan Geoffrey Hinton, yapay zekanın babası olarak tanınmaktadır. Hinton’un günümüz yapay zekâ uygulamalarına sinir ağları ve derin öğrenme alanındaki çalışmalarıyla büyük katkısı olmuştur. Hinton\\\'ın çalışması, McCulloch ve Pitts\\\'in nöron benzeri birimlerden oluşan ağların hesaplama yapabilmesine dayanır. Öğrenmenin olmadığı elle ayarlanan ağırlıkların ikili eşiğinden ve Rosenblatt’ın tek katmanlı öğrenme kurallı algılayıcısından yararlanan Hinton, çok katmanlı sistemlerde aktivasyon fonksiyonlarını tanımlayarak bu ağları uygulanabilir öğrenme mimarilerine dönüştürmüştür. Böylece, yapay zeka çalışmaları sembolik akıl yürütme yaklaşımları şeklinde devam ederken, Hinton 1980’li yıllarda geliştirdiği geriye yayılım modeliyle sinir ağlarını güncellemiş ve katmanlar halinde düzenlenmiş birbirine bağlı yeni işlem düğümlerini tanımlamıştır. Teknolojideki gelişmelerle hızla uygulanmaya başlayan bu sinir ağı modelleri, son yıllarda transformer yapısına dönüşmüştür. Günümüzde uygulamalar, büyük dil modelleri ve üretken yapay zeka paradigmalarıyla yüksek hassaslıkta üretilmektedir. Bazı sanatçılar yapay zeka modellerini eserlerini yaratmada bir araç olarak kullanarak yeni görüntü, müzik, video ya da metinler üretmektedir. Burada yapay zeka, sanatçı ile iş birliğinde olan yaratıcı ortak işlevi görerek eseri şekillendirir. Refik Anadol da bir gerçek dünya problemi ya da varlığı üzerinde çalışarak resim, video ve metinlerden oluşan büyük veri setlerini kamuya açık sergilere dönüştürmektedir. Yapay zeka, hava durumu, kentsel aktivite, beyin taramaları, arşivler, doğa kayıtları gibi verileri analiz eder, örüntüleri öğrenir ve görsel ve mekânsal deneyimler için yeniden sentezler. Ses ve ışık tuvallerine dönüşmüş soyutlamalar olarak ortaya çıkan çıktı, duyusal tasarımlara vurgu yapan canlı resimsel bir özdür. Çalışmada farklı disiplinlerden iki uzman olan biri bilim insanı diğeri resim sanatçısının çalışmaları ve aralarındaki ilişkiler anlatılmaktadır.
Keywords : Geoffrey Hinton, Refik Anadol, Derin Öğrenme, Büyük Dil Modeli, Biliş, Sanat

ORIGINAL ARTICLE URL