TUVACADA ZAMAN İLGEÇLERİNİN İSTEMİ

Authors : Uğur ALTUNDAŞ

Pages : 1678-1692

Doi:10.48070/erciyesakademi.1192011

View : 18 | Download : 8

Publication Date : 2022-12-29

Article Type : Conference Paper

Abstract :Evrensel dil bilgisine göre ilgeçler, ilgeç öbeklerinin başı konumundaki sözcüklerdir. İlgeç öbeklerinin tümleci konumundaki sözcüklerle bir araya gelme sürecinde ise birtakım durum ekleri kullanılmaktadır. Burada istem insert ignore into journalissuearticles values(valenz); kavramı söz konusudur. Yani, bir ilgeç, öbek yapı oluşumu esnasında Chomsky’nin yönetim kuramından hareketle tümlecinin kendisine hangi durum ekiyle bağlanması gerektiğini belirlemektedir. İstem ve yönetim kavramı açısından bakıldığında ilgeçlerin sözlükçede yer alan anlamsal özellikleri bulunmakta ve ilgeçler öbek yapıda bu özellikleri tümlecine yansıtmaktadır. Ayrıca istem, sözcüklerin derin ve yüzey yapıda anlamlarını tamamlamak için ihtiyaç duydukları anlamsal ve sözdizimsel yapıları ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Bu açıdan ilgeç öbeklerinin istem sebebiyle sözdizimsel yapıda öbek yapı kuralları da belirlenmektedir. Bu çalışmada alanyazında kabul gören görüşe göre ‘son çekim edatları’ arasında yer alan zaman ilgeçleri Güney Sibirya Türk dillerinden Tuvacada ele alınmıştır. Tuvaca üzerine yapılan çalışmalarda çok sayıda zaman ilgecinden söz edilmektedir. Bu çalışmada ise Evrensel dil bilgisi yaklaşımına göre zaman ilgeci olarak kabul edilen beer “-den beri”, tura “-den beri” bilek “-r … -rmez”, çedir “-e kadar”, ve deer “-e kadar” ilgeçleri değerlendirilmiştir. Çalışmada söz konusu zaman ilgeçlerinin istem bakımından hangi durum eklerini gerektirdikleri ve bu eklerin ilgeç öbeklerine anlambilimsel katkısı ile ilgeçlerin istemlerinin tümce ve öbek yapı içinde öbek yapı kuralları açısından sözdizimsel yansımaları incelenmiştir.
Keywords : Tuvaca, Söz öbekleri, İlgeç öbekleri, İstem, Durum ekleri

ORIGINAL ARTICLE URL