REŞAT NURİ’NİN “RECM” ADLI HİKÂYESİNDE ZİHNİYET ÇATIŞMASI

Authors : İsmail KEKEÇ

Pages : 1608-1616

Doi:10.48070/erciyesakademi.1193602

View : 55 | Download : 8

Publication Date : 2022-12-29

Article Type : Conference Paper

Abstract :Daha geriden başlatmak mümkün olmakla birlikte Osmanlı’daki modernleşme çabalarının ve girişimlerinin milat noktası on dokuzuncu asrın ilk yarısı olarak görülür. Gerek bu dönemde gerçekleştirilen Tanzimat ve Islahat hareketleri gerekse devamında ilan edilen Birinci ve İkinci Meşrutiyet, çağı yakalamada atılan önemli adımlar olarak öne çıkar. Yürürlüğe konulan bu hamlelerin etkileri idari ve siyasi alanlarla sınırlı kalmaz. Topluma da yayılması hedeflenir. Ancak doğası gereği toplumlar yenilikleri hemen benimsemez, direnç gösterirler. Bu direnç de beraberinde çatışmaları ortaya çıkarır. Yerleşik ve kökleşen değer yargıları ile çağdaş ve filizlenmeye çalışan değer yargılarının karşılaşması ise bir tür zihniyet çatışmasını doğurur. Bu zihniyet çatışmasının türlü görünümlerine yer veren eserlerin ve bunları işleyen yazarların ise özellikle İkinci Meşrutiyet Döneminde arttığı fark edilecektir. Cumhuriyetimizin siyasi laboratuvarı olarak nitelendirilen bu dönemde edebiyat dünyasına adım atan Reşat Nuri’nin kaleme aldığı “Recm” hikâyesi de bir zihniyet çatışması etrafında kurgulanmıştır. 1919’da yayımlanan ve Reşat Nuri’nin ilk hikâye kitabı olan Recm, Gençlik ve Güzellik’te yer alan bu hikâyesinde genç ve idealist bir mektep hocasının hazin akıbeti ele alınır. Taassup ve cehaletin yol açabileceği trajik durumları işaret eden hikâyede Elmacık köyü ahalisi ile köylerine gelen genç bir İstanbullu öğretmenin değer yargıları ve yaşamı yorumlayış tarzları arasındaki karşıtlık vurgulanır. Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının da temel izleklerinden birini oluşturacak bu karşıtlık ve zihniyet çatışmasının öncüllerinden biri olan Recm hikâyesinin çözümlenmesi çalışmanın temel amacıdır.
Keywords : Zihniyet, Çatışma, Recm, Reşat Nuri Güntekin, Hikâye

ORIGINAL ARTICLE URL