TELE-ALIŞVERİŞ KANALLARINDA “DİN” ÖĞESİNİN TİCARİ OLARAK SUNUMU
Authors : Derya Boyraz, Mehmet Sena Kösedağ
Pages : 404-426
Doi:10.48070/erciyesakademi.1407032
View : 71 | Download : 56
Publication Date : 2024-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Ticari olarak yayın yapan tele-alışveriş kanallarında yayınlanan program ve reklamlarda, herhangi somut ve ticari bir ürünün satışı hedeflenirken, bazı yayınlarda ise dini hususta “kişiye özel dua” gibi soyut ürünler pazarlanmaktadır. Bu noktada çalışmada din öğesinin ticari bağlamda izleyicilere pazarlanırken dinin nasıl inşa edildiği ve etik olarak nasıl yansıtıldığına odaklanılmış, izleyicilere yansımalarının neler olabileceği üzerine de tartışılmıştır. Çalışma kapsamında güvenilir bir kaynak olan RTÜK’ün üst kurul kararlarından yararlanılarak, tele-alışveriş kanallarındaki programlara uygulanan cezai yaptırımlar üzerinden televizyon kanalları ve programları verilerine ulaşılmıştır. Veriler toplanırken dini ve batıl inançları konu alan 6112 sayılı kanunun 8. maddesinin “r” ve “f” bentleri çerçevesinde tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda 2022 yılının mart ve nisan aylarında ceza uygulanan programların çeşitliğinin fazla olması sınırlılığı belirleyen etken olmuştur. Bu bilgilere göre “Mücahid Han ile Sohbet-i İhvan” ve “Feyz-i Muhabbet” programları ile “Halı Üzerine Nakşedilmiş Hilye-i Şerif Duası” reklamı örneklem olarak seçilmiştir. Örneklemler, RTÜK’ün paylaşmış olduğu program içerikleri (diyalogları) üzerinden ele alınarak, nitel içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. İncelemeler neticesinde, çalışmada belirlenen kategorilere göre program içeriklerinde, olumsuz dinsel ve diğer olumsuz kelimelerin kullanım sıklığının, olumlu dinsel ve diğer olumlu kelimelere göre yüzde 70 oranında yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tele-alışveriş kanallarının, dinsel öğeleri olumsuz yönde kodlayarak pazarlaması “din”i istismar ettiğini göstermiştir. Ayrıca olumsuzluk ifade eden cin, musallat, büyü vb. gibi sözcüklerin sıkça kullanılması, izleyicilerin dini inançlarının ve değerlerinin de kötüye kullandığını ortaya koymuştur.Keywords : Televizyon, Reklam, Din, Etik
ORIGINAL ARTICLE URL