MİMARLIK VE KENT: NESNELERARASI BİR ESTETİK KARŞILAŞMA

Authors : Halide İrem Erkan Kaya, Belkıs Uluoğlu

Pages : 371-391

Doi:10.48070/erciyesakademi.1452265

View : 154 | Download : 109

Publication Date : 2024-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mimarlık ve kent ilişkisi ağırlıklı olarak kent üzerinden okunmuş ve bu çerçevede kentin katmanlı ve karmaşık ilişki ağlarıyla kurulu yapısı çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu yaklaşım, mimarlık ve kent arasındaki karşılıklı etkileşimin potansiyelini yeterince ortaya koyamamakta ve kentteki mimarlığın disiplin olarak boşluğunun artmasına neden olmaktadır. Mimarlık ve kent arasındaki karşılıklı etkileşim, birbirlerini nasıl etkilediklerini ve nasıl evrildiklerini anlamamızı sağlayan bir araştırma alanı sunar. Bu çalışma mimarlık nesnesinin bir büyük nesne olarak kentle nasıl karşılaştıkları ve bu karşılaşmalarda mimarlığın rolünün nasıl tanımlandığı sorusu etrafında şekillenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, mimarlık ve kentin karşılıklı ilişkisi üzerine kurulu yeni bir tartışma başlatarak kenti mimarlık bağlamında düşünmek için zemin oluşturmaktır. Bu doğrultuda Graham Harman’ın Nesne Yönelimli Ontolojisi’nde tanımlanan, nesnelerarası ilişkide gerçekleşen bilişsel bir etkinlik olarak estetik karşılaşma, mimarlık ve kent karşılaşmalarını çözümlemek için kuramsal model olarak temel alınır. Harman’ın özerk nesne anlayışını takip ederek, mimarlık ve kentin bağımsız varlık alanları içinde, nitelikleri aracılığıyla aralarında gerçekleşen karşılaşmalara odaklanılmıştır. Mimarlık literatüründe yer alan ve kenti ele alan metinler bilişsel bir sürecin ürünü olup estetik karşılaşmanın kendisi olarak tanımlanmıştır. Eisenman’ın “The City of Artificial Excavation” ve Koolhaas’ın “Bigness, or the problem of Large” metni örneklem alanı olarak seçilmiştir. Metinlerde yer alan mimarlık ve kentin niteliklerini tanımlayan ifadeler çözümlenerek, birbirleri üzerindeki etkisi ortaya çıkarılmış böylece estetik karşılaşmanın nasıl gerçekleştiği sorusuna yanıt aranmıştır. Sonuç olarak kenti tanımlayan niteliklerin mimarlık içinde yeniden değerlendirilerek bir tasarım stratejisine dönüştürülmesiyle mimarlığın kentin karmaşık yapısının içinde kendisini var edebileceği, bir yandan da kendi nitelikleri ile kenti kuran ve şekillendiren parametrelerden biri olarak varlık gösterebileceği ortaya çıkarılmıştır.
Keywords : Mimarlık ve kent ilişkisi, Nesne yönelimli ontoloji, Nesnelerarasılık, Estetik karşılaşma

ORIGINAL ARTICLE URL