TÜRK DÜŞÜNCESİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE TARİHİ GELİŞİM SÜRECİNDEKİ KIRILMA NOKTALARI

Authors : Şeymanur Karabulut, Salih Yalın

Pages : 623-637

Doi:10.48070/erciyesakademi.1411374

View : 227 | Download : 152

Publication Date : 2024-09-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bugün Çin’in doğusundan Türkistan’a, Sibirya içlerinden Balkanlara kadar birçok coğrafya da yaşayan Türklerin düşünce dünyasına ait bilgiler, yapılan çok sayıda çalışmaya rağmen henüz istenilen doyuruculuğa ulaşamamıştır. Bu durumun sebepleri arasında, incelenen alanın oldukça çeşitli olmasının yanında Türkler gibi çok eski ve farklı coğrafyalarda yaşamış bir milletin düşünce dünyasının araştırılıyor olması gösterilebilir. Osmanlı’nın son dönemlerinde başlanan Türk tarihi ve Türk medeniyeti araştırmaları cumhuriyetten sonra hız kazanarak ilk örneklerini vermeye başlamıştır. Çalışmanın amacı birçok coğrafyaya yayılmış ve köklü bir geçmişe sahip olan Türk düşüncesinin ana hatlarıyla anlaşılmasına öncülük etmek ve düşünceyi etkileyen özelliklerinden bahsetmektir. Çalışma ilk dönem Türk düşüncesi ve cumhuriyetin kurulmasına kadar geçen zamanda yaşanan Türk düşüncesinin seyrini incelemektedir. Çalışmada doküman incelemesi yapılarak nitel yöntem ile Türk Düşüncesinin özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Makalenin içerisinde Türk Düşüncesinin hoşgörülü yapısının ve çok sesliliğinin ana sebebi olan göçebelik üzerinde durulmuş, cihan hakimiyeti düşüncesinin kökenine ait bilgiler verilmiştir. Türk düşüncesinin ana ilkeleri olan işlevsellik, gerçekçilik ve akli sezgiciliğin Türk düşüncesine yansımaları incelenmiştir. Türklerin düşüncesini etkileyerek düşünceyi dönemlere ayıran unsurlar, düşüncenin yöneldiği hususlardır. İnsanın ilgi alanı düşüncenin de seyrini değiştirmiştir. İlk dönem düşüncesinde doğa ile kurulan sıkı ilişki sonucu mitoloji gelişim göstermiştir. İslami dönemde ise evrensel bir din ile temas etmenin ve güçlü bir devlet düzeninin etkisiyle tasavvuf ve devlet felsefeleri gelişmiştir. Modern dönemde düşünce, varlığın devamı endişesi taşıdığından başka bir medeniyetin tekniğine ve bilimine ilgi gösterilmiş ve bu alanlarda fikirler üretilmiştir.
Keywords : Türk düşüncesi, Göçebelik, Cihan hakimiyeti

ORIGINAL ARTICLE URL