ZEMAHŞERÎ, FAHREDDİN RÂZÎ VE ELMALILI HAMDİ YAZIR’IN “ŞEFAAT” KONUSUYLA İLGİLİ ÂYETLERE MÜŞKİLÜ’L-KUR’ÂN İLMİ AÇISINDAN YAKLAŞIMLARI

Authors : Abdurrahman Nursaçan, Lütfullah Cebeci

Pages : 750-765

Doi:10.48070/erciyesakademi.1479460

View : 144 | Download : 136

Publication Date : 2024-12-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Âhirette şefaat meselesi, İslam âlimleri arasında geçmiş zamanlardan günümüze değin çokça tartışılan bir konu olmuştur. İslâm âlimleri, Hz. Peygamber’in mahşerin o dehşetli bekleyişinin içinde, insanların hesaba çekilmesini başlatmak ve ümmetinden günahkâr mü’minlerin affedilmesi ve cennetteki derecelerini yükseltmek maksadıyla Allah katında şefaat edeceği, kâfirler için ise şefaatin olmayacağı konusunda fikir birliği içindedirler. Fakat bazı âlimler konuyla ilgili âyet ve hadislerden hareketle ve mensubu oldukları mezheplerinin de tesiri altında kalarak şefaati kısmen kabul etmiş, kimileri ise reddetmiştir. Konuyla ilgili olarak Zemahşerî (ö. 538/1144) gibi Mu‘tezile mezhebine mensup müfessirler, Kur’ân’ı Kerîm’de şefaati haber veren âyetlerde şefaatin mü’min olarak ölenler için geçerli olacağı, büyük günah işleyip de tövbe etmeden ölenlerin şefaatten uzak kalacakları görüşündedirler. Ancak Ehl-i Sünnet anlayışına sahip Fahreddin Râzî (ö. 606/1210) ve Elmalılı Hamdi Yazır (ö. 1361/1942) gibi müfessirlere göre ise azabı hak etmiş büyük günah sahibi mü’minler için şefaat olacaktır. İşte bu makalede, Kur’ân’ı Kerîm’de şefaatle ilgili olan âyetlere Zemahşerî, Fahreddin Râzî ve Elmalılı’nın Müşkilü’l-Kur’ân ilmi açısından bakışlarını ele alıp âyetler hakkında ortaya koydukları düşüncelerini birbirleriyle mukayese etme gayretinde olacaktır. Şefaatle ilgili âyetleri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirip âyetler arasında bir müşkilliğin söz konusu olup olmadığını incelemek ve seçtiğimiz üç müfessirin bu âyetlerle ilgili olarak yaptıkları yorumları karşılaştırmak, bu çalışmanın problemini oluşturmaktadır.
Keywords : Kur’ân, Tefsir, Tenâkuz, Müşkil, Müşkilü’l-Kur’ân

ORIGINAL ARTICLE URL